Nju Jork, 20 Prill 2022

Zoti President,

Dëshiroj të falenderoj PSSP-në dhe kryetaren e UNMIK-ut, znj. Caroline Ziadeh, për informimin e saj dhe i uroj suksese në pozitën e re.

I uroj mireseardhjen në këtë takim Zëvendëskryeministres dhe Ministre e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Republikës së Kosovës, znj. Donika Gervalla, dhe Ministrit të Punëve të Jashtme të Republikës së Serbisë, z. Nikola Selakoviq.

Zoti President,

Më lejoni të filloj duke përgëzuar Kosovën dhe autoritetet e saj për arritjet e tyre pavarësisht nga mjedisi kryesisht i pafavorshëm për shkak të pandemisë Covid-19.

Zgjedhjet lokale të mbajtura tetorin e kaluar konfirmuan edhe një herë se sa ka avancuar Kosova në ndërtimin e shtetit për qytetarët nga qytetarët.

Kosova është një demokraci e plotë dhe një aktor i rëndësishëm i stabilitetit në rajon. Zhvillimi i saj i brendshëm demokratik, politika e saj e jashtme dhe e sigurisë kanë kontribuar në stabilizimin e Ballkanit Perëndimor.

Përparimi i Kosovës në agjenden Gruaja, Paqja dhe Siguria si dhe Rinia, Paqja dhe Siguria si dhe rritja e femrave të zgjedhura, përfshirë edhe në pozitat më të larta, është i jashtëzakonshëm.

Ne përshëndesim pozicionimin e qartë të Kosovës mbi Ukrainën dhe përafrimin e saj me sanksionet, dhe lavdërojmë Qeverinë dhe popullin e Kosovës për bujarinë në pritjen e refugjatëve afganë, dhe së fundmi edhe të personave të zhvendosur ukrainas, duke përfshirë gazetarët.

Zoti President,

Që nga viti 1999, për 23 vjet UNMIK-u ka shoqëruar Kosovën dhe qytetarët e saj në rindërtimin e të ardhmes së tyre. Falenderojmë të gjithë ata që kanë ofruar kontributin e tyre për të ndihmuar Kosovën dhe qytetarët e saj të ecin përpara.

Pas shpalljes së Pavarësisë në vitin 2008 dhe legjitimitetit të saj ndërkombëtar përmes Opinionit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në vitin 2011, kompetencat dhe përgjegjësitë e UNMIK-ut janë bartur gradualisht tek autoritetet e Kosovës. Ishte gjëja e duhur për të bërë.

Gjithashtu, në përgjigje të realitetit të përmirësuar dukshëm është pakesuar frekuenca e mbledhjeve të Këshillit. Në të vërtetë, kur nuk ka shumë për të thënë, nuk ka asnjë arsye për t’u takuar.

Prandaj kemi ardhur në një moment që kërkon një verifikim të realitetit. Me progresin dhe konsolidimin e përgjithshëm të institucioneve të Kosovës, me forcimin e profilit të saj ndërkombëtar dhe me perspektivat e marrëveshjes përmes dialogut të vazhdueshëm, nuk kishte dyshim se roli i UNMIK-ut do të zvogëlohej dhe gërryej edhe më tej. Nuk ka asgjë të keqe në këtë mes. Është në natyrën e gjërave. Misionet e OKB-së nuk duhet të përjetësohen. Ato janë aty për të kryer detyrën e tyre dhe për t’u mbyllur sa më shpejt të jetë e mundur.

UNMIK-u nuk është pjesë e mureve të Kosovës.

Ishte mandatuar për të bërë një punë dhe, sipas nesh, ajo punë, në mandatin e tij thelbësor, është kryer. Ne pyesim veten se çfarë ka ende për ta bërë UNMIK-un, në konfigurimin e tij aktual, që ta bëjë atë relevant e të nevojshëm edhe më tej në Kosovë.

Ne e kemi lexuar me kujdes raportin. UNMIK-u nuk ka asnjë rol vendimtar në asnjë nga çështjet kyçe ku Kosova ka nevojë për ndihmë:

– Dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë lehtësohet nga BE-ja;

– Rendi dhe siguria publike janë në fokus të Policisë së Kosovës, Forcave të Sigurisë së Kosovës, EULEX-it dhe KFOR-it;

– të drejtat e pakicave kombëtare janë të parashikuara në Kushtetutën e vendit dhe realizohen nëpërmjet institucioneve të vendit;

– Sistemi i Drejtësisë në Kosovë është i konsoliduar dhe në përmirësim

Këtu duhet të kemi parasysh një element kyç: situata e Kosovës nuk është më çështje paqeje dhe sigurie; Kosova nuk është më një çështje nën Kapitullin VII. Të flasësh për paqeruajtje tani në Kosovë është e pakuptimtë. Prandaj, ne pyesim veten për “arsyen e ekzistencës” së UNMIK-ut.

Buxheti i tij prej afërsisht 42 milionë dollarë në vit dhe një staf prej 374 personash kërkon një rishikim të përgjithshëm të rolit dhe efektivitetit të UNMIK-ut, për të shmangur mbivendosjen me agjencitë e tjera që veprojnë atje ose “xhirimin bosh”, me synimin që Këshilli të përfundojë mandatin e UNMIK-ut për të kaluar në një prani më efektive të OKB-së, plotësisht të përshtatshme për qëllimin.

Duke thënë kështu, ne përgëzojmë punën e Ekipit të OKB-së në vend, në përgjigje të nevojave dhe prioriteteve të Kosovës.

Për sa kohë që UNMIK-u do të jetë në Kosovë, ne do të presim që ai të bëjë më të mirën dhe me paanshmëri të plotë të ndihmojë Kosovën dhe qytetarët e saj.

Në këtë aspekt, pavarësisht nga aspektet ligjore të përfshira dhe mënyra se si është trajtuar komunikimi, ne presim që UNMIK-u të hetojë plotësisht dhe në mënyrë të duhur pretendimet për personelin e e shpallur Non Grata nga autoritetet. Se kush janë personat dhe çfarë kanë bërë, dihet publikisht.

Ne presim që UNMIK-u t’i verifikojë siç duhet të punësuarit dhe t’i bëjë ata të sillen në përputhje të plotë me mandatin e tyre, në paanshmëri të plotë dhe jo për ndonjë agjendë të errët dhe dëm të sigurisë kombëtare në Kosovë dhe rregullave të vendit pritës.

Zoti President,

Ne e mbështesim plotësisht dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe u bëjmë thirrje të gjithë të përfshirëve që ta përshpejtojnë atë. Dialogu nuk ka alternativë, por ajo që nevojitet është një proces aktiv dhe produktiv dhe jo një proces i ngrirë. Një dialog i pafund pa rezultat thjesht gërryen besimin e publikut.

Zoti President,

Imazhi i Ballkanit si një vend trazirash dhe paqëndrueshmërie politike është zhdukur. Plagët e së kaluarës nuk janë zhdukur plotësisht, dhe ska si të jetë ndryshe duke ditur se çfarë ka kaluar Kosova dhe rajoni.

Nuk duhet të harrojmë personat e zhdukur. Nuk duhet të ketë kurrë mosndëshkim për dhunën seksuale në konflikt. Dëgjojmë britmat e heshtura të rreth 20 000 grave dhe vajzave të Kosovës që u përdorën si armë lufte nga serbët që janë ende të lirë.

Megjithatë, vëmendja duhet t’i kushtohet përmirësimit të së tashmes dhe përmirësimit të së ardhmes. Ndërsa Ballkani nuk është askund afër perfeksionit, ata sot jetojnë një realitet krejtësisht tjetër.

Me kënaqësi do të sfidoja këdo, në këtë këshill dhe jashtë, të argumentojë dhe të dëshmojë se Ballkani sot nuk është shumë më mirë me Kosovën si vend të pavarur.

Që nga viti 2008, i gjithë rajoni përparon në paqe dhe zhvillim, me një realitet konkret dhe një perspektivë gjithnjë në rritje të bashkëpunimit të ngushtë rajonal, duke lëvizur individualisht dhe kolektivisht drejt Bashkimit Evropian. Ballkani Perëndimor 6 ka krijuar institucione të përbashkëta, ku shtetasit serbë dhe kosovarë shërbejnë së bashku, si Fondi i Ballkanit Perëndimor dhe Zyra Rajonale e Bashkëpunimit Rinor, të dyja me seli në Tiranë.

Udhëheqësit tanë takohen gjatë gjithë kohës, kudo, në Shqipëri dhe Serbi, në Maqedoninë e Veriut dhe Kosovë dhe nuk flasin për konflikte, tensione apo luftë. Ne flasim për pajtim dhe bashkëpunim, flasim për lëvizje të lirë të njerëzve dhe kapitaleve. Ne flasim për Evropë! Sipas mendimit tonë, ky është investimi më i mirë për të ardhmen.

Në pjesën tonë të botës, ne nuk kemi nevojë për më shumë armë, kemi nevojë për tru; ne nuk kemi nevojë për vrasjen e dronëve; ne kemi nevojë për ide, risi dhe investime.

Zoti President,

Më lejoni të trajtoj në fund një çështje kyçe për rajonin tonë, si për Kosovën ashtu edhe për Serbinë: pajtimin. Lufta e agresionit në Ukrainë solli në mendjen tonë kujtimet e tmerrshme të luftës gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë.

Masakrat kundër popullatës civile qofshin ato në Bucha, Ukrainë apo në Raçak, Kosovë apo në Srebrenicë, Bosnje, të gjitha kanë një gjë të përbashkët: ato janë krime të neveritshme, të papranueshme, të patolerueshme. Dhe llogaridhënia përfundon gjithmonë duke trokitur në derë. Millosheviqi vdiq pas hekurave; Karaxhiç është dënuar për gjenocid dhe po paguan për veprat e tij. Një kujtesë për ata që mendojnë se dinë më shumë!

Prandaj, instrumentalizimi i pakicave kombëtare, në Kosovë apo gjetiu, po luan me zjarrin me pasoja të tmerrshme siç e kemi parë shumë herë. Rajoni ynë ka parë më të keqen në të kaluarën.

Ne kemi argumentuar disa herë se agresioni rus prek drejtpërdrejt ose tërthorazi të gjithë botën, përfshirë Ballkanin Perëndimor dhe nuk duhet të humbasim vëmendjen dhe fokusimin në zbutjen e duhur të kërcënimeve të tilla. Përfaqësuesve rusë në rajon nuk duhet t’u lejohet asnjë hapësirë ​​për të minuar ose zhveshur arritjet.

Në këtë aspekt, ne dënojmë në mënyrë më të ashpër sulmet e fundit kundër Policisë në Kosovë, siç ka bërë me të drejtë edhe PSSP-shëm.

Sulme të tilla kriminale krijojnë vetëm tensione artificiale për të favorizuar veprimtarinë e paligjshme. Ata duhet të dënohen nga të gjithë, përfshirë edhe Serbinë, dhe autorët të mbajnë përgjegjësi. Asnjë pjesë e territorit të Kosovës nuk duhet të lihet në duart e paligjshmërisë dhe ne inkurajojmë fuqimisht autoritetet e Kosovës që të bëjnë gjithçka që është e nevojshme që ligji të mbizotërojë. Sundimi i ligjit nuk duhet të jetë kurrë për diskutim.

Ka legjislacion të gjerë dhe praktika të mira në Evropë dhe Ballkan për pakicat kombëtare. Kosova ka një nga kornizat më të mira dhe të forta legjislative me rezultate shembullore të zbatimit. Edhe pse pakicat e Kosovës numërojnë më pak se 5%, Kosova është vendosur si shtet multietnik.

Krijimi i entiteteve artificiale që mund të çojnë vetëm në shtete jofunksionale nuk është një opsion dhe nuk duhet të mbështetet dhe Shqipëria nuk do ta pranojë asnjëherë. Të vetmet zgjidhje praktike janë ato që garantojnë të drejtat me ligj dhe i ushtrojnë ato përmes institucioneve dhe kështu duhet të jetë edhe në Kosovë.

Zoti President,

Më lejoni të përfundoj duke inkurajuar Serbinë dhe Kosovën që të angazhohen seriozisht në dialogun e lehtësuar nga BE dhe, duke mbyllur kapitujt e errët të së kaluarës, të projektojnë të ardhmen e tyre përmes njohjes reciproke, përmes fqinjësisë së mirë, përmes rritjes së marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare, përmes shkëmbimeve në shkencë, arsimi dhe kultura, nëpërmjet njerëzve te njerëzit, në veçanti, kontakteve rinore.

Nuk ka asgjë për të shpikur pasi gjithçka është bërë më parë. Duhet vetëm më shumë guxim politik, mençuri dhe vizion.

Më lejoni, zoti President, të shtoj një fjalë shtesë atë që nuk kisha parashikuar të them. Dëgjova kolegen ruse.

Më vjen keq që jam i detyruar të reagoj pasi, duke ardhur nga rajoni, ajo që dëgjuam është e pavërtetë.

Jemi mësuar me narrativat e rreme nga Rusia në javët e fundit për Ukrainën. Tani po e shtrijnë edhe në Kosovë.

Na vjen keq që Rusia nuk mund ta shohë realitetin e ndryshuar të Ballkanit Perëndimor, që shikimi i saj është aq turbulluar sq sa nuk mund ta shohë realitetin ashtu siç është, por ashtu siç do të donte ajo të ishte.

Faleminderit.