Zonja Bashkëpresidente,

Të nderuar kryetarë bashkish, drejtues rajonalë dhe vendorë,

Shkëlqesi,

Të dashur miq,

Mirë se keni ardhur në Tiranë.

Është kënaqësi dhe privilegj për mua t’i drejtohem Sesionit të 17-të Plenar të ARLEM-it, këtu në Shqipëri, një vend që ka besuar gjithmonë se gjeografia ka rëndësi, por se bashkëpunimi ka edhe më shumë.

Për shekuj me radhë, Evropa dhe Mesdheu kanë qenë hapësira shkëmbimi, lëvizjeje, idesh, tregtie dhe qytetërimi. Ato kanë lidhur popuj, kultura dhe ekonomi shumë kohë përpara krijimit të shteteve tona moderne.

Sot, në një botë të karakterizuar nga pasiguria gjeopolitike, sfidat në rritje të sigurisë, fragmentimi ekonomik dhe transformimi teknologjik, fryma e bashkëpunimit është njëkohësisht e dëshirueshme dhe e domosdoshme.

Pikërisht për këtë arsye ARLEM-i ka rëndësi.

Autoritetet vendore dhe rajonale janë shpesh të parat që ndiejnë efektet e zhvillimeve globale dhe të parat që u përgjigjen pritshmërive të qytetarëve. Pikërisht në nivelin vendor dhe rajonal, integrimi evropian, zhvillimi ekonomik, veprimi për klimën, ndërlidhja dhe qeverisja demokratike shndërrohen në realitete konkrete.

Për vende si Shqipëria dhe për të gjitha vendet kandidate të BE-së, bashkëpunimi ndërmjet rajoneve është një nga përshpejtuesit më të fuqishëm të integrimit evropian.

Gjatë viteve, kemi nxjerrë një mësim të rëndësishëm: Nëse nuk mund të zgjedhim fqinjët tanë, mund të zgjedhim cilësinë e marrëdhënieve që ndërtojmë me ta. Kjo ka qenë qasja e Shqipërisë. Ne kemi investuar vazhdimisht në bashkëpunimin me fqinjët tanë, sepse besojmë fort se një rajon që bashkëpunon është një rajon që përparon më shpejt drejt Evropës. Dhe kjo logjikë shtrihet përtej vendeve tona.

Të dashur miq,

Evropa dhe Mesdheu përballen sot me sfida të përbashkëta që kërkojnë përgjigje të përbashkëta: presionet klimatike, flukset migratore, siguria energjetike, menaxhimi i ujërave, konkurrueshmëria ekonomike, ndryshimet demografike dhe transformimi teknologjik. Pa harruar trazirat sociale në disa prej kryeqyteteve dhe qyteteve tona. Asnjëra prej këtyre sfidave nuk ndalet në kufij.

Në Shqipëri, veçanërisht te brezat e rinj, aspiratat po formësohen gjithnjë e më shumë nga krahasimi jo me të kaluarën, por me realitetet që ata shohin në Evropë. Mundësitë e zgjeruara të lëvizjes, ndërlidhja digjitale dhe angazhimi më i afërt me Bashkimin Evropian kanë krijuar pritshmëri më të larta dhe kanë forcuar bindjen se e ardhmja e Shqipërisë është brenda familjes evropiane.

Protestat dhe demonstratat publike të zhvilluara gjatë muajve të fundit në Shqipëri pasqyrojnë një ndërthurje shqetësimesh sociale, ekonomike dhe politike. Protesta paqësore është një liri themelore demokratike, e cila duhet të respektohet dhe të mbrohet gjithmonë. Po aq e rëndësishme, megjithatë, është ruajtja e një kufiri të qartë ndërmjet ushtrimit legjitim të të drejtave demokratike dhe veprimeve të dhunshme kundër institucioneve, punonjësve të rendit, bizneseve private apo pronës publike. Demokracitë janë më të forta kur arrijnë të garantojnë njëkohësisht liritë individuale dhe rendin publik, duke ruajtur besimin e qytetarëve te shteti i së drejtës.

Këto zhvillime nuk janë unike për Shqipërinë. Në të gjithë Evropën, shoqëritë po përballen me sfida të ngjashme, që burojnë nga ndryshimet e shpejta ekonomike dhe sociale, fragmentimi politik dhe skepticizmi në rritje ndaj institucioneve. Ndikimi i rrjeteve sociale, fushatat e dezinformimit, përmbajtjet e manipuluara dhe teknologjitë e reja e kanë ndërlikuar më tej këtë situatë, duke përshpejtuar përhapjen e narrativave çorientuese dhe duke thelluar ndarjet.

Në këtë kontekst, qëndrueshmëria demokratike është shndërruar në një domosdoshmëri strategjike. Ajo mbështetet te institucionet e forta, qytetarët e informuar, ndërgjegjësimi i shtuar dhe bashkëpunimi i ngushtë ndërmjet partnerëve. Aftësia për të ruajtur besimin e publikut, për të kundërshtuar manipulimin dhe për t’iu përgjigjur shqetësimeve reale të shoqërisë përmes mjeteve demokratike do të mbetet një përcaktues kyç i stabilitetit, sigurisë dhe forcës demokratike në vitet që vijnë.

Të nderuar kolegë,

Për Shqipërinë, Bashkimi Evropian është shndërruar në një projekt kombëtar transformimi. Ai nënkupton ndërtimin e institucioneve më të forta, forcimin e shtetit të së drejtës, një ekonomi më konkurruese dhe më shumë mundësi për qytetarët tanë.

Rruga jonë evropiane ka marrë sot një vrull të paprecedentë dhe Shqipëria është ndër vendet pararojë në procesin e anëtarësimit. Siç është shprehur Ursula von der Leyen, vendi ka bërë përparim të jashtëzakonshëm, ndërkohë që është plotësisht i përafruar me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së. Kjo nuk është një kortezi diplomatike. Është një vlerësim i rezultateve konkrete.

Nga zero kapituj të hapur në tetor 2024, arritëm të hapnim të 33 kapitujt deri në nëntor 2025. Në maj 2026, kaluam me sukses Raportin e ri të Vlerësimit të Standardeve të Përkohshme të BE-së për Grupkapitullin 1, duke hapur rrugën për mbylljen e përkohshme të kapitujve. Ndërmjet korrikut dhe tetorit 2026, Shqipëria mbylli përkohësisht katër kapitujt e parë, me synimin për të mbyllur edhe pesë të tjerë deri në fund të vitit.

Çdo kapitull i hapur, çdo standard i përmbushur dhe çdo reformë e zbatuar e afron Shqipërinë më shumë me BE-në. Në prag të vitit 2027, Shqipëria po përgatit 300 akte legjislative për Komisionin Evropian. Me administratën dhe gjithë mekanizmin shtetëror të mobilizuar, objektivi strategjik është përmbyllja e të gjitha negociatave teknike deri në fund të vitit 2027 dhe arritja e anëtarësimit të plotë në BE në vitin 2030.

Të nderuar pjesëmarrës,

Më lejoni të theksoj një çështje veçanërisht të rëndësishme. Vendet kandidate nuk duhet të shihen vetëm si përfituese të integrimit evropian. Shumë shpesh, zgjerimi shihet ekskluzivisht përmes këndvështrimit të asaj që përfitojnë vendet kandidate.

Realiteti është shumë më i balancuar. Vendet kandidate janë gjithnjë e më shumë kontribuese. Ato kontribuojnë në sigurinë evropiane, rritjen ekonomike, ndërlidhjen, qëndrueshmërinë dhe vetë të ardhmen e Evropës.

Shqipëria është një shembull i këtij angazhimi. Ne ruajmë një përafrim 100% me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së. Kemi qëndruar vazhdimisht në anën e së drejtës ndërkombëtare, sovranitetit të Ukrainës dhe rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla. Marrim pjesë aktivisht në misionet dhe operacionet e Politikës së Përbashkët të Sigurisë dhe Mbrojtjes. Kontribuojmë në stabilitetin rajonal dhe sigurinë euroatlantike si një aleat i përkushtuar i NATO-s.

E bëjmë këtë jo sepse jemi të detyruar, por sepse këto janë bindjet tona. Sepse siguria e Evropës është siguria jonë. Dhe sepse vendet kandidate janë tashmë pjesë e arkitekturës së sigurisë së Evropës.

E njëjta gjë vlen edhe për sigurinë ekonomike dhe energjetike. Ballkani Perëndimor po integrohet gjithnjë e më shumë në korridoret evropiane të transportit, rrjetet energjetike, ndërlidhjen digjitale dhe zinxhirët e furnizimit. Ne po ndihmojmë në ndërtimin e ndërlidhjeve që forcojnë autonominë strategjike dhe qëndrueshmërinë e Evropës. Qoftë në energjinë e rinovueshme, infrastrukturën e transportit, logjistikën, ndërlidhjen digjitale apo tregjet rajonale, vendet kandidate po ndihmojnë në formësimin e Evropës së së nesërmes, përpara se t’i bashkohen zyrtarisht asaj.

Në këtë kuptim, zgjerimi duhet të kuptohet jo si një koncesion ndaj vendeve kandidate, por si një investim në një Evropë më të fortë, më të sigurt dhe më konkurruese.

Të nderuar kolegë,

Kjo më sjell te pika e fundit: komunikimi strategjik. Nëse reformat janë të rëndësishme, po aq i rëndësishëm është edhe shpjegimi i tyre. Nëse zgjerimi është strategjikisht i domosdoshëm, ai duhet të mbetet gjithashtu i kuptueshëm për publikun.

Shumë shpesh, diskutimet për zgjerimin zhvillohen mes ekspertëve, politikanëve dhe diplomatëve. Ndërkohë, perceptimet formohen diku tjetër, ndonjëherë nga ata që kanë pak interes për të paraqitur faktet.

Për këtë arsye, duhet të angazhohemi më aktivisht me opinionin publik në të gjithë Bashkimin Evropian. Duhet të komunikojmë jo vetëm se sa kushton zgjerimi, por edhe çfarë sjell ai. Jo vetëm çfarë përfitojnë vendet kandidate, por edhe çfarë kontribuojnë ato. Jo vetëm sfidat me të cilat përballemi ende, por edhe transformimin që kemi arritur tashmë.

Në rastin tonë, Shqipëria duhet të njihet jo përmes stereotipeve të vjetruara apo keqkuptimeve, por përmes realitetit të sotëm. Ne jemi një vend demokratik anëtar i NATO-s, një partner i besueshëm, një vend kandidat në negociata, një kontribuues në sigurinë evropiane dhe një ekonomi në rritje.

E njëjta gjë vlen edhe për procesin më të gjerë të zgjerimit. Ai nuk është një akt bamirësie, por një nga investimet më të suksesshme gjeopolitike që ka ndërmarrë ndonjëherë Evropa. Çdo zgjerim i mëparshëm e ka bërë Evropën më të fortë, më të begatë dhe më të sigurt.

Faleminderit!