Mirëdita të gjithëve,

Unë ju kam parë të gjithëve përmes ekraneve. Jam i lumtur që ju kam të gjithëve këtu sot. Është hera e parë, por s’do të jetë e fundit. Sa herë që ne do të gjykojmë që puna jonë, iniciativat, aktivitetet tona, kanë interes të shtuar dhe interes të gjerë publik, ne do të jemi të lumtur  që këtë ushtrim ta bëjmë në mënyrë periodike, në mënyrë që të kemi një bashkëbisedim sa më të njëmendtë, shpresoj të shëndetshëm, por mbi të gjitha me interes për publikun e gjerë. Kështu që ju falenderoj për praninë tuaj sot.

Kjo është java ime e pestë në detyrë dhe mendova që është momenti, duke patur parasysh edhe një sërë aktivitetesh që do të zhvillohen, dhe mendova që është momenti i duhur për një bashkëbisedim të hapur e të shëndetshëm, në funksion të informimit të publikut.

Do ndalem shkurtimisht në katër momente që për mua janë parësore: Samiti i katërt i diasporës shqiptare që zhvillohet javës tjetër, ecuria e procesit të integrimit evropian të Shqipërisë, një temë për cilën në një mënyrë ose në një tjetër, unë jam i lumtur tashmë që është aq e pranishme, sepse jam përpjekur dhe kam luftuar, që të jetë integrimi i Shqipërisë temë e pranishme në media, në diskutime, në debate, dhe kam përshtypjen që po ja arrijmë kësaj dite. Do të ndalem pak në disa nga zhvillimet kryesore në rajon, dhe në një pikë që unë e kam shumë përzemër, që është shërbimi i jashtëm, shërbimi i jashtëm modern, efikas, ose, siç kam dëshirë ta quaj, shërbimi i jashtëm që duam e që na duhet.

Për samitin, siç jeni në dijeni dhe nga materialet e bëra publike, përfshirë programin,  në datat 13–15 prill 2026, në Tiranë do të mirëpresim Samitin e IV-t të Diasporës Shqiptare, një nga ngjarjet më të rëndësishme kombëtare të këtij viti.

Ky nuk është thjesht edicioni i katërt por është një aktivitet përmbajtësor jo simbolik. Ai synon të kapitalizojë gjithçka që kemi shtresëzuar deri tani, që në vitin 2016, kur filluam këtë ushtrim në Samitin e parë, në Samitin e dytë në vitin 2019, në Samitin e tretë 2023 dhe në këtë edicion të katërt që duam ta kthejmë, dhe të paktën ky është synimi i kësaj ministrie, edhe pse nuk jemi të vetmit që po e organizojmë, në një platformë konkrete bashkëpunimi ndërmjet institucioneve shqiptare dhe bashkatdhetarëve tanë në të gjithë botën.

Qëllimi ynë është i qartë: të forcojmë lidhjet me diasporën, të nxisim investimet, të përfitojmë nga dija, ekspertiza dhe përvoja e tyre, si dhe të ndërtojmë politika më gjithëpërfshirëse dhe më efektive. Jo duke u thënë më bashkëatdhetarëve: “Ejani në Shqipëri e shohim çfarë mund të bëjmë”, por duke u thënë: “Hajde të ulemi, të bisedojmë, të bashkërendojmë se çfarë mund të bëjmë më mirë për ju dhe për ne, bashkërisht dhe në të mirën e përbashkët”. Kjo është thirrja jonë dhe ky është propozimi ynë dhe kjo do të jetë një nga elementët thelbësorë, motoja, lajtmotivi i samitit të katërt.

E kemi titulluar, siç e keni vënë re, “Përmes rrënjëve lartësohemi”. Rrënjët janë aty ku kemi lindur, pavarësisht se ku jemi zhvendosur; natyrisht kjo vlen për bashkatdhetarët tanë që kanë bërë zgjedhje të tjera, por rrënjët janë edhe aty ku jemi ngulur, pavarësisht se nga kemi ardhur. Pikërisht këtë duam të njehsojmë përmes takimeve dhe platformave, përmes ideve dhe veprimeve. të cilat do t’i zhvillojmë gjatë dy ditë e gjysmë, tre ditë mund ta themi meqë do të fillojmë në datë 13, me Samitin e Diasporës.

Sepse duam një diasporë të mirëintegruar dhe të angazhuar aty ku kanë zgjedhur të jetojnë; ndërsa ne jemi të vendosur në rrugën e reformave dhe të zhvillimit, me synimin për ta sjellë Evropën në Shqipëri dhe për ta çuar Shqipërinë në Bruksel, në tavolinën e madhe. Për herë të parë, ndër shumë çështje dhe tematika, do të synojmë të linjëzojmë idetë dhe veprimet në të mirë të procesit të pandalshëm  të vendit në Bashkimin Europian.

Në asnjë nga Samitet e mëparshme kjo nuk ka qenë temë qëndrore sepse e kemi kërkuar dhe vetëm tani jemi munduar të gjejmë se si mund të ndërveprojmë, si mund të bashkëpunojmë, dhe mbi ato që kemi mësuar në Samitet e mëparshme do mundohemi që të shpalosim pjekurinë, qoftë të Shqipërisë, të institucioneve, të aktorëve të ndryshëm, se nuk janë vetëm institucionet, është një rreth shumë më i gjerë, janë dhe aktorët privatë, biznesi, etj. Dhe natyrisht, me pjekurinë që ka arritur Diaspora e integruar, e mirëintegruar në vendet, kudo ku janë, por sigurisht, në këtë sens në vendet anëtare të Bashkimit Evropian. Do mundohemi që dhe Integrimit Evropian t‘i japim këtë dimension të bashkëpunimit dhe ndërveprimit me ata që e duan Shqipërinë dhe që e duan Shqipërinë ne BE, siç kanë futur veten e tyre, të fusin gjithë Shqipërinë.

Siç mund ta keni parë, meqenëse programi është bërë publik, ai përfshin jo pak, por plot 18 panele të ndryshme tematike që mbulojnë fusha që nga ekonomia, arsimi, inovacioni, kultura, zhvillimi lokal, diplomacia publike,s’po i përmend të tëra sepse janë atje, do t‘i shikoni të shtjelluara pak a shumë, se cili do të jetë fokusi dhe tematika e çdo paneli dhe natyrisht mbi të gjitha dhe një element që ka qenë i pranishëm në diskutimet e samiteve përpara, që ka qenë i parealizuar deri në atë kohë, që është e drejta e votës dhe përfshirja sa më e plotë, sa më e integruar, sa më e strukturuar e shqiptarëve jashtë vendit në jetën politike dhe vendimmarrjen kombëtare. Kështu, natyrisht ata behen dhe më të interesuar, por bëhen edhe aktorë aktivë. Natyrisht, që do të jetë një pikëtakim edhe për aktivitete të tjera, siç do ta shikoni në pjesën e fundit të programit, një pikëtakim mes aktorëve te ndryshëm, bizneseve, mes aktorëve në fushën e kulturës, arsimit dhe këto janë elementë jashtëzakonisht të rëndësishëm në ndërveprimin tonë me diasporën. Thelbi i samitit, dhe do e mbyll këtu për këtë pikë, është të kalojmë nga fjalët te veprimi, duke vendosur bazat e një bashkëpunimi të qëndrueshëm, praktik dhe mbi të gjitha, të orientuar mbi rezultatet konkrete.

Anëtarësimi në BE

Jemi mësuar të flasim gjithmonë për integrimin evropian. Nuk është termi i saktë. Termi i saktë është anëtarësimi në BE. Integrimi ka faza të ndryshme, jemi integruar në ca fusha. Kemi bërë hapa përpara prej kohësh. Anëtarësimi në BE është rruga e drejtpërdrejtë në të cilën jemi angazhuar dhe ndryshimi është më shumë se semantik, sepse është ekzaktësisht ajo që po ndodh sot në këtë proces. Nuk jemi më thjesht për t’u përafruar. E kemi thënë, e kemi përsëritur, do ta përsërisim, nuk jemi më thjesht për t‘u integruar, në forma nga më të ndryshmet, pavarësisht nga përcaktimi që mund t’i japim kësaj fjale. Jemi për t’u anëtarësuar dhe në fjalorin tim nuk do të këtë më “integrimi ne BE”, por do të këtë “anëtarësimi në BE”, sepse kjo është e sakta.

Natyrisht qe e kemi thënë, e kemi përsëritur, do ta përsërisim, do ta dëgjojmë prapë, që ky proces është prioriteti ynë strategjik kombëtar dhe busulla që udhëheq gjithçka që bëjmë në këtë vend. Natyrisht, atë fjalën e madhe përgjithësuese që ne e quajmë reforma. Sepse kjo është alfa dhe omega, jo vetëm e punës së Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, jo vetëm e qeverisë, në mënyrë të padiskutueshme, sepse integrimi evropian shkon përtej. Por, kjo Ministri, Ministritë e tjera, Agjencitë Publike, Qeveria dhe i tërë aparati ekzekutiv ka vetëm këtë moto. Fjalia e parë dhe fjalia e fundit e takimeve, mbledhjeve, diskutimeve tona është: Çfarë po bëjmë për procesin e anëtarësimit në BE? Dhe tani unë këtë mund ta them sepse jam i përfshirë gjithandej. Sepse anëtarësimi në BE është zemreku i punës sonë. Është matësi i ritmit dhe është treguesi i rezultateve tona. Vetëm kështu i masim tani rezultatet tona. Sa po bëjmë për anëtarësimin e vendit në BE.

Kam përshtypjen që jam në mjedisin e duhur për të thënë që kohët e fundit, javët e fundit, kemi parë këndvështrime, deklarata, analiza, hamendësime nganjëherë pafund me ngjyrat e ndryshme. Atë qe do ta quaja një lloj tymnaje e çuditshme që është ushqyer nga diskursi i brendshëm, por jo domosdoshmërisht nga informacione burimore, relevante, të verifikuara dhe të besueshme. Ajo që është fakt dhe jo vetëm sepse e themi ne, jo vetëm sepse unë jam i bindur dhe unë kam informacionin e duhur për këtë, por sepse e konfirmojnë institucionet evropiane dhe vendet anëtare, është se Shqipëria ka bërë një përparim të dukshëm, shembullor në avancimin e negociatave, duke vijuar punën për përmbushjen e detyrimeve që kemi marrë, që i kemi marrë bashkërisht me Komisionin Evropian, që janë të diskutuara, dakordësuara me vendet anëtare dhe që janë absolutisht përmbajtja e asaj që ne e quajmë procesi negociues. Dhe, edhe në daljet publike, në angazhimin publik, në diskutim të njëmendtë që kemi filluar bashkë me disa kolegë në Qeveri, për të diskutuar me rininë, me studentët, me shkollat e mesme, në universitete dhe kjo nuk është një shëtitje rrugëve, siç thuhet nganjëherë, do të thotë është absolutisht të shkosh atje ku po formohet brezi i ri. Të shkojmë atje ku po formohen ata që do të jenë të parët që do ta shijojnë jetën e tyre profesionale si anëtarë, si qytetarë të Bashkimit Evropian. Po mundohemi të theksojmë disa gjëra shumë, shumë të thjeshta, po përmbajtësore. Integrimi nuk eshtë vetem proces teknik, raportesh, e-mailesh pa fund, proces pyetje-përgjigjesh dhe pyetje akoma më shumë, por eshtë një proces transformimi që ndodh në vend.

E kam theksuar dhe kam dëshirë ta theksoj përsëri, domethënë ta përsëris: Vendimet bëhen ne Bruksel, takimet bëhen ne Bruksel, reformat behen ketu, impakti është ketu, rezultatet mbesin ketu. Dhe kjo eshtë shume e rëndësishme ta kuptojmë të tërë, siç e kupton ekipi negociator, ata që janë në linjën e parë, siç do mundohemi ta transmetojmë gjithandej, në mënyrë që të mundohemi të bëjmë atë që unë kam dëshirë ta realizojmë, që të mund të bëjmë çdo qytetar të këtij vendi bashkëpjesëmarrës, bashkëkontribues në këtë proces. Në këtë proces nuk është i përjashtuar absolutisht askush dhe gjithkush, nga këndvështrimi, nga ajo dritarja e vogël, nga ai pozicioni, pavarësisht se ku është në hierarkinë shoqërore, pavarësisht se ku është i vendosur në gjeografi, ka diçka për të bërë dhe kjo është absolutisht e vërtetë në këtë rrugë të pakthyeshme.

Ne e kemi titulluar këtë tur dhe unë do mundohem të shkoj në çdo cep te këtij vendi. Aq sa të kem mundësi, duke harmonizuar detyrime të ndryshme, përfshirë takime që për Ministrin për Europën e Punën e Jashtme zhvillohen edhe jashtë vendit. Por, do mundohem të shfrytëzoj çdo orë, çdo ditë që jam në vend për të shkuar, për të folur, për të biseduar, jo për të dhënë leksione, se nuk ka nevojë t’i jap leksione askujt, për të dëgjuar, për të marrë përshtypjet, vërejtjet dhe për të parë se si ta njohim më mirë BE-në, se si të jemi të përgatitur dhe se si të kemi mendësinë e të menduarit dhe vepruarit si vend anëtar, si shoqëri, si qytetarë, që do të jenë në Bashkimin Evropian nesër, në një të ardhme shumë të shpejtë, sepse dhe e kam merak të veçantë rininë edhe si prind, sepse do doja që të pakten ata, ndryshe nga unë dhe të tjerë të brezit tim, të mos e shohin më BE si ëndërr, por ta shohin si realitet, jo duke e ëndërruar, por duke e jetuar dhe kjo do bëhet shumë shpejt.

Rajoni

Pika e tretë ka të bëjë me zhvillimet në rajon. Është gjithmonë një nga prioritetet e aktivitetit të Ministrisë, të Shërbimit Jashtëm, natyrisht edhe të aktorëve të tjerë që janë të përfshirë në politikën e jashtme. Dhe ky është një angazhim që është absolutisht i pakthyeshëm, është qendror dhe i patjetërsueshëm i kësaj Ministrie dhe i Shërbimit Jashtëm, pasi Shqipëria është kontribues neto, neto në stabilitet, në bashkëpunim, në fqinjësi të mirë, në miqësi mes popujve dhe vendeve dhe ky është investimi më i mirë për planin rajonal. Asnjë vend tjetër nuk e bën më mirë se sa Shqipëria. Dhe për këtë mund të bisedojmë, mund të bisedojmë gjatë dhe kemi shembuj të padiskutueshëm.

Në këtë kuadër, forcimi i gjithanshëm i marrëdhënieve të bashkëpunimit dhe mbështetja e parezervë, që kam theksuar edhe më parë shume publikisht, do ta theksojmë gjithmonë. Pra, mbështetja e parezervë për Kosovën është dhe mbetet në linjën e parë. Kjo është një mantra për këdo që është në këtë zyrë, në këtë vend, në këtë karrige apo kudo që do të jetë në hierarkinë shtetërore. Kurdo e në çdo rast, Shqipëria inkurajon dialogun konstruktiv, marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë, respektimin e të drejtave themelore, në mënyrë të veçantë për  popullsitë shqiptare në rajon.

Në këtë  kuadër, dua të ndalem pak në situatën në Maqedoninë e Veriut, veçanërisht në lidhje me shqetësimet e fundit lidhur me përdorimin e gjuhës shqipe. Të tërë jemi familjarë, të kërkesës së studentëve, të mënyrës se si e kanë artikuluar kërkesën e tyre dhe mënyrën se si ju janë drejtuar përgjegjësve politikë dhe shtetërorë të atij vendi, për të kërkuar një të drejtë. E drejta është, kemi studiuar katër vjet apo pesë vjet në gjuhën amtare, si mund të japim provime në gjuhë tjetër?

Pyetja është e drejtë. Përgjigja, duhet të jetë, po aq e drejtëpërdrejtë. Dhe kur kam thënë që i kemi ndjekur me vëmendje, do të thotë që i ndjekim me vijimësi. Natyrisht, nga perspektiva jonë, përmes kanaleve tona, përmes përfaqësuesve tanë, por duke pasur, edhe një këndvështrim sa më të gjerë, nga burime të tjera, mike partnere, mbi këtë e shumë të tjera, por në këtë rast, mbi këtë zhvillim, pasi përdorimi i gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut është një e drejtë e garantuar nga Kushtetuta dhe legjislacioni atje, dhe kjo e drejtë nuk mund dhe nuk duhet as të vihet në diskutim, as të kufizohet e as të bëhet pengesë në praktikë.

Është thelbesore që kjo çështje, dhe këtu dua të dal dhe tek mënyra se si veprojmë ne, është thelbesore që kjo çështje, të adresohet, në mënyrë institucionale, përmes dialogut dhe në përputhje me standardet e legjislacionit vendas atje, por dhe me standarde evropiane, sepse si Shqipëria, ashtu edhe Maqedonia e Veriut, janë vende kandidate, për anëtarësimin në BE, dhe natyrisht, të dy vendet linjëzohen në mënyrë të pakushtëzuar me politikën e përbashkët të sigurisë dhe të jashtme të Bashkimit Evropian dhe me normat e standardet evropiane, edhe pse Maqedonia e Veriut nuk është duke negociuar në mënyrë aktive si Shqipëria, por për ne nuk përbën absolutisht asnjë dyshim që edhe për ata, synimi është të bëhen vend anëtar të Bashkimit Evropian.

Po ashtu, për ne eshtë shumë e rëndësishme që kjo çështje të mos politizohet, por të trajtohet me maturi dhe përgjegjësi, në interes të bashkëjetesës, stabilitetit dhe integrimit evropian të atij vendi dhe të asaj shoqërie. Dhe këtu ne nuk jemi në asnjë garë për deklarata apo postura të panevojshme. Ajo që na intereson janë zgjidhjet dhe zgjidhjet vijnë përmes dialogut dhe përmes përgjegjshmërisë. Ky është qëndrimi ynë, kjo është thirrja jonë, ky është pozicioni ynë.

Shqipëria, në mënyrë të padiskutueshme mbetet një partner i përkushtuar për paqe dhe stabilitet në rajon. Për marrëdhënie të mira, miqësore me të tërë, në mënyrë të veçantë me Maqedoninë e Veriut, për arsye të kuptueshme që s’kanë nevojë të artikulohen, për faktin që popullsia shqiptare shtetormuese atje ka vëmendjen tonë të veçantë. Natyrisht që ata janë të implikuar në të gjitha qelizat e jetës politike institucionale dhe dinë t’i mbrojnë të drejtat e tyre sepse i kanë fituar vetë. Por, natyrisht, ne kemi përgjegjësinë tonë kushtetuese që këto çështje t‘i  trajtojmë në marrëdhënie ndërshtetërore, në-këtë rast dhe në çdo rast tjetër.

E fundit, dhe atë qe kam me merak. Shërbimi i Jashtëm.

Shërbimi i Jashtëm dhe shtëpia ku unë jam rritur dhe kam kaluar 35 vite të karrierës sime në këtë institucion, natyrisht, në faza të ndryshme, në përfaqësi diplomatike. Dhe jam ndoshta personi më i interesuar për ta parë shërbimin e jashtëm atje ku mendoj se duhet të jetë, atje ku na thërret detyra sot.

Nuk ka asnjë dyshim që shërbimi i jashtëm sot i Shqipërisë është i konsoliduar dhe absolutisht i  përkushtuar. Kemi profesionistë të shkëlqyer, njerëz të dedikuar,  nëpunës publikë shembullorë, që janë jashtë këtyre dyerve, dhe me të cilët duhet të jemi absolutisht krenarë. Diplomatët tanë shërbejnë në mjedise e rrethana sfiduese. Gjithsesi, nuk eshtë kollaj. Dikur dukej shumë simpatike të lije vendin për të shkuar në një vend perëndimor, por jo të gjithë shërbejnë në vende perëndimore, jo të gjithë shërbejnë në kushtet më të rehatshme të mundshme dhe ndonjëherë partnerët nuk gjejnë punë, fëmijët nuk shkollohen kollaj dhe pas tre, katër vitesh duhet të lëvizin.  E kam provuar dhe vetë, por për këto gjëra ne nuk para kemi folur, sepse do dukeshin si shqetësime luksi, në krahasim me situatën në Shqipëri.

Sot nuk janë më shqetësime luksi. Sot dhe kjo është praktikë, nuk është e kollajtë që kolegët të vendosin menjëherë për të shkuar në Stockholm apo në Madrid, sepse do të mendohen mirë dhe do të vënë në balancë edhe ato që janë aspektet e rëndësishme të jetës private dhe për këtë do na duhet të mendojmë dhe të shikojmë si mund të kemi incentiva më të mira. Por, diplomatët tanë shpesh veprojnë në mjedise shume sfiduese e nganjëherë, edhe në rrezik, siç është aktualisht përfaqësia jonë në Ukrainë apo përfaqësitë tona në vendet e Gjirit, duke pasur parasysh situatën aktuale të përshkallëzimit në Iran.

Kjo është pika e parë. Por, nga ana tjetër, Shërbimi i Jashtëm reflekton edhe disa dobësi të trashëguara nga tranzicioni. Dhe kjo është ajo që që unë e kam quajtur  “lagështira e një ndërtese që duhet të jetë vetëm e shndritshme dhe moderne“.

Sepse Shërbimi i Jashtëm dhe diplomacia shqiptare nuk mund të funksionojnë më me metoda klasike, as të jenë të ngadalta as të jenë të vonuara. Nuk na pret bota sa të mbarojmë kafen e mëngjesit, një ritual i përhershëm. Dhe as nuk na pret bota dhe nuk ndalet bota në orën katër, kur e mbyllim derën dhe mendojmë se e kemi bërë punën dhe shkojmë në shtëpi. Shërbimi i Jashtëm nuk mund ta ketë këtë filozofi. Në stadin ku jemi dhe për më tepër aty ku duam të shkojmë, siç e përmenda më përpara, nuk ka vend për cilësi mesatare, e aq më pak për mediokritet. Nuk mund të kënaqemi as me minimumin e as me gjëra sipërfaqësore.

Realiteti ndërkombëtar, ju jeni ndoshta personat më të përshtatshëm për të biseduar mbi këtë,  është dinamik, kompleks dhe kërkon veprim të shpejtë, analizë të thellë dhe vendimmarrje të mirëinformuar dhe shpesh të shpejtë. Nuk do kemi kohë nganjëherë të mendohemi se çfarë duhet të themi, sepse gjërat, deklaratat, kanë vlerë të caktuar, në një kohë të caktuar. Dhe nëse nuk bëhet në momentin e caktuar, nuk ka më asnjë vlere. E kjo mund të jetë në orën 11.00 të natës apo në tre të mëngjesit.

Në momentin, në kohën, në rrethanat kur ne po negociojmë për anëtarësimin e Shqipërisë, standardet që duhet të përmbushim nuk janë vetëm ligjore dhe institucionale, por edhe funksionale, profesionale dhe operacionale.

Dhe kjo na kërkon që të kemi një shërbim të jashtëm modern, të shkathët, fleksibël dhe totalisht, totalisht profesional. Sepse, nëse sot shërbimi i jashtëm mbron interesat  e Shqipërisë dhe të shqiptarëve nesër, si vend anëtar do na duhet të mbrojmë dhe interesat e të gjithë evropianëve, siç ndodh në Bashkimin Evropian. Do na duhet që, ose do të vijë momenti shumë shpejt, kur pjesë të Shërbimit të Jashtëm, individë nga shoqëria shqiptare do të aplikojnë dhe në vijim do të punojnë në institucionet e BE. Dhe këtë nuk mund ta bëjnë me mentalitetin e 10 viteve më parë apo 20 viteve më parë. Pavarësisht që mund të jemi të garantuar nga statusi, nga ligji, ligji do të respektohet, statusi do të respektohet, por të tëra këto do duhet të justifikohen me punë dhe me output, me rezultate. Ligji i sapo miratuar ka dhe dispozita në këtë mes, sepse çdo ligj, sa herë qe e kemi miratuar ka sjellë përmirësime, dhe ligji ka në thelb pikërisht edhe këtë aspekt, që të kemi një shërbim të denjë, profesional, i cili i shërben së sotmes dhe i shërben Shqipërisë Evropiane.

Kështu që trupa diplomatike duhet të jetë e përgatitur, me integritet, dhe duhet të jetë e zgjedhur dhe në operacionalitet me meritokraci dhe me aftësi negociuese, si një administratë evropiane, natyrisht duke përdorur teknologjinë sa më shumë e dixhitalizuar, dhe efikase me koordinim shumë të mirë ndërinstitucional, janë praktikat e punës, etj..

Sepse kjo nuk është një zgjedhje, është domosdoshmëri.

Unë këto kisha për të ndarë deri më tani, edhe nje herë faleminderit që ishit të duruar, jam i surprizuar që ishit të duruar gjithë këtë kohë dhe jam i gatshëm për pyetje, komente.

Seanca me pyetje – përgjigje

Elia Zotka, Televizioni Klan: Pikërisht, tek pikat që ju folët, do të bëja dhe unë pyetjet e mia. Pyetja e parë lidhet me procesin e anëtarësimit. Ka pasur një deklaratë nga një prej paraardhësve tuaj, të kësaj mazhorance, të zotit Ditmir Bushati, i cili arrin në konstatimin, pas një analize që i bën gjithë procesit, se ka një mungesë transparence sa i takon të gjithë procesit. Por, ky është një konstatim që vjen edhe nga opozita, është artikuluar edhe ditën e djeshme në parlament. Dhe është një konstatim që e bëjmë dhe ne çdo ditë, edhe ne që ndjekim zhvillimet e Ministrisë së Jashtme apo gjithë qeverisë, jemi të painfomuar dhe nuk e kam drojë ta them këtë. Çfarë po ndodh me procesin? Opozita deklaron që ka një bllokim. Kryeministri e mohon në mënyrë kategorike, duke thënë se ka pasur pyetje të vendeve anetare. A mund të bëni transparencë, kush janë këto pyetje? Kush po e pengon mbylljen e kapitujve të parë? Kjo është pyetja e parë.

Dhe pyetja e dytë lidhet me një çështje që është në këto 12 vjet që qeveria socialiste është duke qeverisur, një pyetje thelbësore, Marrëveshja e detit me Greqinë. Më mirë, më shumë se gjithë të tjerët, zoti Ministër, ju e dini që duhet një marrëveshje, e të mos bëhen gabimet që janë bërë në marrëveshjen e qeverisë Berisha. A ka një proces, a mendoni që gjatë mandatit tuaj, që besoj edhe ju vetë nuk e dini se sa do të zgjasë, do të keni fokusin te arritja e një marrëveshjeje të re me Greqinë? Faleminderit.

 

Ministri Hoxha: Atëherë, shumë faleminderit për pyetjet, të dyja janë shumë interesante, dhe përgjigjja ime do të jetë si vijon.

E para, nuk do më dëgjoni mua të flas për ish-ministrat e mi, për persona me të cilët kam punuar, persona tek të cilët kam gëzuar besimin për aq kohë sa kam punuar, dhe për emra të përveçëm nuk do më dëgjoni asnjëherë. Që nga ‘91, kur kam qenë në shërbim e deri sot, pra deri në momentin kur kam marrë këtë detyrë, edhe për shkak të deontologjisë, mendoj që kjo duhet të jetë sjellja e çdo nëpunësi publik, ne kemi një detyrë rezerve të padiskutueshme.Na pëlqejnë, s‘na pëlqejnë gjërat, na pëlqen apo s‘na pelqejnë personat, kjo s’ka lidhje me punën tonë. Në lidhje me përmbajtjen dhe me përmendjen dhe me veprimet, mungesat, ajo që thatë ju, mungesat e transparencës. Unë nuk mendoj se ka mungesë transparence, mendoj se ka pasur mungesë komunikimi të mirë. Dhe për këtë, sigurisht, jam shumë i ndergjegjshëm, une e kam parë procesin nga Brukseli. Kam qenë në zemër të tij, kam pasur fatin dhe nderin të jem ndër aktorët e linjës së parë, dhe është e vërtetë që kam menduar që shpeshherë mund të duket si proces teknik, i largët, i ftohtë, me letra, me shifra, etj, etj, dhe për këtë nuk kam asnjë gjë për të thënë. Mendoj se duhet kishim komunikuar më mirë, më shpesh, në forma të ndryshme, dhe është absolutisht ajo që po mundohemi të bëjmë tani. Nuk ka asnjëherë një kohë të munguar, dhe ndoshta se e kam dëgjuar dhe unë pyetjen, “pse po bëhet tani”, dhe ndoshta tani është momenti më i mirë për ta bërë, sepse në fakt kemi hapur te tërë kapitujt, kemi hapur gjithë këto kantiere dhe eshtë shumë e qartë, është e natyrshme që ne të kërkojmë të dimë çfarë po bëhet, çfarë po bëhet me këto reforma, si ndikojnë, sa ndikojnë dhe si po ecën procesi. Të jeni të sigurt që në këtë Ministri dhe me ekipin tim, do të jemi absolutisht të angazhuar, të jemi në një diskutim të pandërprerë.

Ajo që kam përshtypjen, thelbi i asaj që mund të cilësohet në thonjëza “mungesë transparence” ka të bëjë me pozicionet negociuese të Shqipërisë. Shqipëria, po e shpjegoj në mënyrën më të sinqertë dhe drejtpërdrejtë, Shqipëria për këto hapje të klasterave, ose të grup kapitujve dhe çdo kapitulli, ka përgatitur pozicionin negociues. Ky është një dokument, i cili është hartuar nga ekipi negociator, pas konsultimesh, verifikimesh, dhe është një punë shumë serioze dhe e imët. Natyrisht, që është konsultuar dhe me Komisionin Europian, se është krejt e natyrshme, dhe në çdo konferencë ndërqeveritare që kemi bërë, Shqipëria ka shkuar me pozicionin negociues.

Tani, ku është ajo, si me thënë kleçka, që unë nuk mendoj se ka mungesë transparence. Ka një ligj të miratuar në vitin 2015 më duket, dhe kam përshtypjen që edhe shumë nga personat që kanë folur, kanë qenë deputetë në atë kohë dhe kanë miratuar ligjin domethënë. Kështu ka qenë ligji që e ka vendosur (pra jemi në vitin 2015 jo në 2026), që pozicioni negociues do të ishte një dokument i rezervuar, për nga natyra, etj. Mund të ishte bërë një zgjidhje tjetër, por kjo zgjidhje është bërë, është vendosur nga parlamenti, dhe kjo është respektuar, dhe dokumentet e rezervuara nuk mund të bëhen publike. Por, në paraqitjet e delegacionit shqiptar, në paraqitjet tona në konferencat ndërqeveritare, mbi bazën e të cilave është hartuar pozicioni i përbashket evropian, ky është elementi kryesor, që është elementi i punës.

Pra, ne sot po i bëjmë reformat, po mundohemi të shkojmë drejt mbylljes së kapitujve, bazuar në atë dokument i cili është i përbashkët. Natyrisht është dhe qëndrimi i vendeve anëtare, por ato duke qenë vendime të vendeve anëtare janë angazhime për ne, pra ne nuk i diskutojmë ato. Pikërisht mbi bazën e këtyre kemi hartuar raportin për piketat e ndërmjetme. Kur është hapur grupi i themeloreve për kapitujt 23-24, në bazë të metodologjisë së re, do të bëhej një raport i ndërmjetëm që quhej “piketat e ndërmjetme”për të parë shkallën e përgatitjes, shkallën e seriozitetit, shkallën e aftësisë dhe shkathtësisë dhe të vullnetit politik të vendit, që ato që i premtoi në atë konferencë atje, t’i bëjë në kohën më të mirë të mundshme. Këto kemi bërë përgjatë vitit 2025.

Tani, po t’ju them për dokumentin që unë kam lexuar dhe prapë s’e mbaj mend, sepse është aq i detajuar, aq teknik, janë 92 që ne i kemi quajtur hendeqe, pra 92 hendeqe ose gjërat e pabëra që duheshin bërë, duheshin realizuar, duheshin vërtetuar, duheshin checkuar, i duheshin prezantuar Komisionit Europian dhe pasi Komisioni Europian të thoshte “po, i keni bërë”, do ndërtohej një raport për punën që kemi bërë ne, dhe do ia paraqiste Këshillit. Këtu jemi.

Komisioni Europian, pasi ka marrë gjithçka që i kemi çuar ne, qindra e qindra letra, vërtetime, ligje, strategji, të gjitha siç kërkoheshin në atë dokumentin e përbashkët, i cili është publik, mund ta shikoni. Por, janë 24 pika në dokumentin publik, ndërkohë që ne e kemi përkthyer, e kemi degëzuar, e kemi kapilarizuar në 92 hapa konkretë të verifikueshëm. Mbi këtë raport, është hartuar raporti IBARS, të cilin Komisioni ia ka paraqitur Këshillit. Tani, Këshilli e ka marrë raportin, ka filluar diskutimin dhe vendet e ndryshme kanë pyetje të ndryshme. Do ishte absurde,  e pakuptueshme, nuk ka ndodhur ndonjëherë që 27 vendet anëtare të marrin një raport mbi sundimin e së drejtës, mbi gjendjen ku është Shqipëria në këtë fushë, në përputhje me angazhimet e marra, në përputhje me pozicionin e përbashkët evropian të miratuar në konferencën ndërqeveritare më 14 tetor 2024 dhe të mos kenë pyetje. Ky është ushtrim absolutisht klasik.

Këto pyetje mund të merrnin 4 javë, 6 javë, 8 javë, atë nuk e kemi ne në dorë. Jemi ekzaktësisht në këtë proces. Në bazë të pyetjeve, është Komisioni që jep përgjigje dhe thotë: Kjo është e sqaruar këtu, kjo është e sqaruar atje. Këtë e kemi parë këtu. Pra, domethënë ne s’jemi atje. Ne dimë në një menyrë ose në një tjetër se si zhvillohen bisedimet. Domethënë kemi një sistem ndërinformimi që është i natyrshëm. Jemi në dijeni të mënyrës se si zhvillohen diskutimet, por nuk jemi rreth tavolinës. Dhe për sa kohë që nuk jemi rreth tavolinës, është vetëm Komisioni Europian që u jep përgjigje atyre pyetjeve, cilatdo qofshin. Një apo njëqind.

Në artikuj të ndryshëm është thënë që ishin 42 pyetje. Mund të kenë qenë 42, mund të kenë qenë 142, pak rëndësi ka. Rëndësia ka të bëjë me faktin që të kuptojmë natyrën e ushtrimit, kohën që kërkohet, faktin që është marrëdhënie mes Komisionit dhe Këshillit Evropian dhe ne jemi në pritje. Ne do t‘i vazhdojmë detyrat e shtëpisë, pasi të mbërrijnë. Në momentin kur vendet anëtare do të thonë qe e kemi parë raportin, jemi dakord me këto, mendojmë që keni bërë 100%, shpresoj unë, ose 98, ose 97 ose 95 pak rëndësi ka, jemi dakort të vazhdojmë pjesën tjetër. Nëse do të ketë fusha, ku nuk kemi qenë aq të qartë apo nuk kemi qenë aq bindës, ato do të futen në procesin vijues, që do të jenë piketat përmbyllëse për këto. Por, natyra e këtij ushtrimi, me metodologjinë e re, është që pa mbyllur këto, nuk fillohet me mbylljen e kapitujve të tjerë. Këtu është ndryshimi me Malin e Zi.

Mali i Zi i ka mbyllur përpara vitesh, dhe quhet mbyllje provizore, deri sa të mbyllen të tëra kuptohet.  Ka mbyllur disa kapituj, ndërkohë që s’kishte marrë akoma IBARS. Mali i Zi i ka plotësuar IBARS në shtator të 2024-ës. Ka qenë më i avancuar dhe e ka filluar më herët, në vitin 2012. I janë dashur 8 vite Malit të Zi për të hapur gjithë kapitujt, 13 muaj ju deshën Shqipërisë.

Pra, këto për t’i vendosur në kontekst dhe për të hequr çdo lloj dyshimi në lidhje me cilësime të ndryshme. Unë nuk replikoj me askënd. Unë ju them atë që di dhe ajo që di është e vërteta.

Kjo është ajo, kështu që, domethënë, çfarëdolloj cilësori: bllokim, ngadalësim, futje në frigorifer, ngrirje, “that’s fine”. Kjo është pjesë e dialogut, kjo është pjesë e diskursit politik, e vërteta eshtë që nuk ka bllokim, ka një proces normal, racional, profesional, shumë kërkues. Është më kërkues për Shqipërinë, se sa ka qenë për çdo vend që është futur në këtë rrugë përpara. Është më shumë kërkues për Shqipërinë edhe për faktin që, për shkak të historisë tonë, për shkak të tranzicionit tonë, për shkak të mënyrës si janë zhvilluar gjërat në Shqipëri, natyrisht dhe duhet të bindim në mënyrë të pakthyeshme që ne e meritojmë atë vend.

Dhe s’po na e japin sepse janë arsye gjeopolitike dhe pa Shqipërinë nuk do mund të vazhdojë bota. Jo, sigurisht që procesi është politik, sigurisht që ka pjesë të politikës, sigurisht që gjeopolitika dhe situata e sigurisë në Evropë e ka shtyrë procesin dhe e ka sjellë zgjerimin, por pa bërë detyrat e shtëpisë nuk do shkojmë askund. Dhe nuk do na gjykojnë për gjë tjetër, po vetëm për detyrat e shtëpisë, për cilësinë e reformave, për aftësinë e zbatimit dhe për aftësinë për të qenë konkurrues dhe të denjë për atë familje. Për këtë nuk duhet të ketë askush asnjë iluzion.

Marrëdhëniet me Greqinë, Marrëveshja e Detit e të tjera të tjera, nuk ka nevojë domethënë t’i kthehemi historisë,janë gjëra që kanë ndodhur, si kanë ndodhur, gjykata ka vendosur dhe kjo nuk diskutohet. Pas asaj, është bërë një punë jashtëzakonisht e madhe nga paraardhësit e mi, ata që kanë qenë të ngarkuar, kemi ekipe shumë të konsoliduara në Ministrinë e Jashtme, kemi diskutuar në mënyrë të qëndrueshme me palën greke dhe sot mund të them që jemi në situatën më pozitive në marrëdhëniet tona me Greqinë.

Ka një dëshirë absolute të dyanshme për të avancuar, për të ecur përpara dhe duhet ta përmend edhe njëherë: nëse u hapën ato kapituj, nëse do t’i marrim dhe IBARS, do të thotë që kemi dakordësinë e 27 vendeve, do të thotë që kemi dakordësinë e Greqisë. Se pa dakordësinë e Greqisë, apo të çfarëdolloj vendi, i madh apo i vogël, procesi nuk vazhdon. Ky është proces që bëhet me konsensus. Kështu që kjo reflekton dhe frymën e marrëdhënieve, cilësinë e marrëdhënieve që kemi vendosur me Greqinë, dhe mund të them që në bisedën e parë që kam pasur me ministrin, pa nxjerrë absolutisht asgjë që nuk duhet nxjerrë në publik, kam gjetur gatishmërinë për të gjetur mënyrat më të mira për të ecur përpara.

Duam, këtu vetëm mund të përsëris atë që ka thënë Kryeministri Rama, duam që të gjitha çështjet t’i vëmë në një shportë, ata do vënë çështje që janë në interes për ata, ne do vëmë çështje që janë në interes për ne, atë shportë ta bashkojmë, ta bëjmë një shportë. Pra do marrim dy shporta, t‘i bashkojmë.

Këtu ka çështje që janë më të thjeshta, që janë çështje procedurale, që janë çështje që kanë të bëjnë me të drejtat e minoritetit, që kanë të bëjnë me pronat, domethënë që të tëra këto, janë çështje që janë aktualisht në rrugën e zgjidhjes ose të trajtimit në masën e kënaqshme për palët.

Është “work in progress”, domethënë asnjëherë nuk do themi që në këtë vend të drejtat e njeriut janë respektuar dhe s’ka nevojë të bëjmë më. Si për mua, si për këdo, si për një shqiptar, si për një shqiptar me origjinë greke apo me origjinë tjetër, dhe me thënë kështu, demokracia nuk ka kufi, demokracia nuk ka limite.

Pra, dhe për këtë çështje, ne do vazhdojmë dhe do vazhdojmë në mënyrë të tillë që të krijojmë besimin e nevojshëm tek ata që janë të interesuar për këtë.

Çështjet qe janë më të vështira, që janë më komplekse, siç është marrëveshja e delimitimit të hapësirave detare dhe të shelfit kontinental që kemi me Greqinë, po nuk është e vetmja, sepse kemi dhe aspekte të tjera në këtë kuadër.

E para, me Greqinë kemi rënë dakord. Për sa kohë që bëjmë përpjekje për të zgjidhur në rrugë dypalëshe dhe nuk ja dolëm dot, atëherë është një ushtrim absolutisht normal dhe ka ndodhur, do ndodhi, ne do shkojmë tek ajo që quhet palë e tretë, e paanshme, gjykatë ndërkombëtare.

Janë dy Gjykata Ndërkombëtare që mund ta marrin përsipër, duhet të biem dakord se në cilën gjykatë, në çfarë kohe dhe në tërësi të cilat palë do të shkojnë dhe do bëjnë punën e vet, do paraqesin argumentet e veta, e të tjera. Ky është ushtrimi më i ndershëm. Dhe në këtë pikë nuk ka asnjë dyshim.Dhe për këtë kemi rënë dakord në parim, nuk mund të them dot datat se kur, por mund të them që ne kemi krijuar një ekip në Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe ndërinstitucional, në lidhje me të tëra  problematikat që kanë të bëjnë me atë që mund ta quajmë e drejta e detit, elementë të ndryshëm. Kemi çështje për të zgjidhur që janë më shumë të natyrës teknike, edhe me ndarjen e zonave ekskluzive ekonomike, kemi për ndarjen me Malin e Zi, pra janë një sërë çështjesh të cilat kanë kompleksitetin e tyre dhe marrin kohën e tyre, por mbi të gjitha rëndësi ka qartësia, vendosmëria politike dhe angazhimi praktik.

Në të gjitha këto, jemi absolutisht aty ku duhet. Faleminderit!

Muhamed Veliu nga Top Channel: Zoti Ministër, për qeverinë shqiptare, përmes Ministrisë tuaj, siguria e shtetasve shqiptarë jashtë ka qenë dhe mbetet një prioritet. Ndërkohë, nga raportimet e fundit në media ndërkombëtare, kemi mësuar se dy kampe në Siri, Roj dhe Al-Hol, janë zhbërë dhe 27 gra dhe fëmijë që mbaheshin aty momentalisht, nga të dhëna të ndryshme, janë duke jetuar në qytetin Idlib të Sirisë. Ndërkohë që ka një task forcë, të përbërë nga Ministria e Punëve të Jashtme, Ministria e Brendshme, SHISH, Antiterrori dhe aktorë të tjerë, a mendoni se është koha për t’u mbledhur kjo task forcë dhe për të parë mundësinë e evakuimit të tyre nga Siria? Faleminderit.

Ministri Hoxha: Shumë faleminderit, përgjigjja e shkurtër është: Absolutisht: është momenti, koha, dhe do të mblidhet shumë shpejt. Në mënyrë të padiskutueshme.

Një përgjigje pak më e elaboruar: e para, jam paksa i rezervuar në këtë, sepse informacionet që kam unë për këtë janë informacione të kufizuara, ose të sekretuara, dhe unë s’mund t’i ndaj, as për numrin ekzakt, numrin që thoni ju mund të jetë ai, ose më pak, a më shumë. Janë dy kategori: janë kategoria e personave që kanë qenë në kampe dhe kategoria e personave që kanë qenë në burgje.

Pra, janë një numër personash që qëndrojnë akoma atje. Në mënyrë të padiskutueshme, ne do bëjmë çfarë kemi në dorë për t’i sjellë ata njerez nëse duan të vijnë në Shqipëri. Ne do bëjmë çfarë është e mundur për përgjegjësitë institucionale, por siç e keni parasysh dhe siç ka ndodhur në rastet e mëparshme, janë operacione shumë komplekse. Këto operacione ne i kemi bërë gjithmonë me partnerë të tjerë, sepse janë operacione që duhet të kenë mbështetje në vend, duhet të kenë interlokutorë të besuar, duhet të kenë një logjistikë të caktuar që kalon në një numër vendesh.

Me të tëra këto do të merremi, e kemi bërë më përpara dhe s’ka arsye pse të mos ta bëjmë. Por të jeni të sigurt që çdo gjë që mund ta bëjmë në kohë për t’u ardhur në ndihmë qytetarëve tanë, edhe në aspektin shumë specifik të atyre që lanë Shqipërinë për marrëzitë e kohës, ne do ta bëjmë.

Eksiola Shehu, Euronews Albania: Zoti Ministër, po i rikthehem sërish procesit të anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian. A ka dijeni qeveria shqiptare se cilat janë shqetësimet e vendeve anëtare të Bashkimit Europian që nuk po kalon raporti IBAR? Ju përmendët pak më herët se Shqipëria nuk është në këtë tryezë, pra nuk ka dijeni të pyetjeve që bëhen herë pas here nga vendet anëtare, por a ka komunikim me Komisionin Europian që i përgjigjet ketyre pyetjeve për t’i përmirësuar këto shqetësime që vendet anëtare kanë? Faleminderit.

Ministri Hoxha: Edhe njëherë, procesi ka natyrën e tij dhe neve s‘jemi rreth tavolinës. Në përballje publike, në dhënie të dhënash që ndodhin rreth tavolinës, sepse unë s’jam në tavolinë dhe askush nuk mund të më thotë mua që Franca tha kështu, Gjermania tha kështu, Sllovenia më mbështeti, Austria kishte një vërejtje, apo Holanda po mendohet edhe njëherë. Askush nuk do ma thotë drejtpërdrejt këtë, dhe nga unë nuk do e degjoni asnjëherë.

Fakti që ne jemi në kontakt të vazhdueshëm me Komisionin Europian dhe me vendet anëtare, natyrisht që na mundëson që ne të jemi në dijeni të gjërave, në forma të ndryshme dhe në rrugë dypalëshe. Por, ju thashë dhe një herë, shqetësimet që adresohen nuk i adresohen Shqipërisë. Shqipëria e ka bërë detyrën e vet. Shqetësimet i adresohen Komisionit, për një raport që e ka hartuar Komisioni. Atë raport nuk e kemi bërë ne. Ne kemi ofruar maksimumin e informacionit tonë të vërtetuar me pjesët shoqëruese, kur kanë qenë ligje, reforma, metoda operacionale, struktura të krijuara, terma reference, e të tjera. Dhe çdo dokument që na është kërkuar, ne ia kemi dhënë Komisionit Europian.

Dhe mbi bazën e tyre, Komisioni Europian ka hartuar një raport me gjuhën e vet, me gjetjet e veta, me konkluzionet e veta, për Këshillin. Dhe kjo marrëdhënie është mes Këshillit dhe Komisionit. Këtu jemi tani për tani.

Dhe nuk e di se nga del konkluzioni, kush më bind mua të më thotë se kur do të dalë konkluzioni, që duhet të ishte bërë për tre javë apo për pesë javë. Asnjë. Sepse nuk ka asnjë standard, nuk ka asnjë kohë të caktuar. Koha është ajo që është e nevojshme për të sqaruar të gjitha, për të marrë bindjen, për të krijuar bindjen, qe në këtë ushtrim, të parin në historinë e zgjerimit, dhe i pari vend, që na ka qëlluar ne, ky është shansi ynë, na ka qëlluar neve të jemi të parët në këtë ushtrim, me këto kërkesa të qarta që janë më të mëdha se ato që kanë qenë për vendet e tjera, sepse e tillë është natyra e ushtrimit për Shqipërinë në këtë fushë, duke pasur parasysh tranzicionin tonë. Dhe ky ndërveprimin i këtyre dy institucioneve mund të marrë 5 javë apo 15, pak rëndësi ka. Unë shpresoj që shumë shpejt, në javët që vijnë, të kemi një qartësi më të mirë.

Procesi ka disa faza: ajo që quhet pozicion i përbashkët, i UCP-së, pra pozicioni i përbashkët i vendeve anëtare, hartohet në fillim drafti 0, drafti 1, drafti 2, drafti 3. Sot mund t’ju them vetëm kaq, që jemi në draftin 3. Pastaj mund të vijë drafti 4.

Pra, kjo është natyra e procesit. Në momentin kur vendet anëtare në atë projekt, në atë draft, kanë vënë në mënyrë të qartë ato që mund t’i kenë si elementë të rëndësishëm apo qoftë dhe shqetësime, në momentin kur ato të konkludojnë, atëherë thonë: hajdeni, jemi dakord, jemi gati, bëjmë IGC tjetër, që i bie të jetë e teta dhe shpresojmë ta bëjmë sa më parë.

Ky  është ushtrimi.

Mola Luku nga Vizion Plus: Zoti Ministër, ju sapo e cekët që nuk kemi ende dijeni se çfarë sinjalesh mund të marrim nga Brukseli deri tani, por disa ditë më parë Kryeministri Edi Rama u shpreh se për sa i përket procesit të anëtarësimit në Bashkimin Europian do të kemi lajme të mira për punë ditësh. Nëse mund të dimë, cilat do të jenë këto lajme të mira që ne mund të marrim nga Brukseli?

Ministri Hoxha: Unë nuk jam i sigurt që citimi është i saktë, Kryeministri nuk ka  thënë për punë ditësh, sepse as unë dhe askush nuk e di. Por duke pasur parasysh procesin, ndërveprimin që kemi me aktorët e tjerë, mënyrën si zhvillohen diskutimet dhe fazën në të cilën jemi, sepse ato vende, apo ata anëtarë të BE që kishin pyetje, i kanë bërë pyetjet dhe kam përshtypjen që ç’kanë qenë pyetjet, i kanë ezauruar në një formë apo në një tjetër. Por kam përshtypjen kjo është thjesht deduksion logjik. Por për një gjë të jeni të sigurtë, dhe për këtë po të doni vëmë dhe një bast. Që Shqipëria do t’i marrë IBARS sepse kjo rrugë është e pandalshme, e pakthyeshme dhe e patjetërsueshme. Do t’i marrim IBARS siç mendojmë se duhet të jenë me ato që kemi paraqitur, apo në bazë të vlerësimit, dhe kjo eshtë në dorën e  tyre, me kërkesa shtesë. Kjo është e padiskutueshme. Dhe lajmi i mirë është ky që ne presim: kurdo që të vijë, që Shqipëria të marrë IBARS, raporti është miratuar nga vendet anëtare, pozicioni i përbashkët është miratuar dhe ne fillojmë fazën tjetër. Ky është i vetmi lajm i mirë që presim.

Fjorela Beleshi, A2 CNN: Zoti Ministër, unë, kam disa pyetje, por do ndalem fillimisht te raporti IBAR, pasi ju thoni edhe në mënyrë diplomatike, që nuk është Shqipëria aty në tavolinë, është Këshilli dhe Komisioni.  Por, ku jeni të sigurt që nuk janë bllokuar, apo nuk ka ngecur procesi? E para. E dyta, tek themeloret ka edhe kriter politik. Në parlament shikojmë që kemi ankesa për sa i përket transparencës, se si ju e thatë për pozicionet negociuese që nuk mund t’i zbuloni për shkak të ligjit, por nga ana tjetër llogaridhënia. Komisionet hetimore janë pesë në këtë sesion që nuk janë miratuar nga mazhoranca, nga ana tjetër ka përjashtime të  opozitës për shkak të situatës në parlament, për shkak të protestës së tyre. A e pengon kjo dhe a është kjo mazhorancë, e ashpër me opozitën, duke cënuar pikërisht këtë kriter politik dhe kur kemi parë në çdo raport, që polarizimi politik është i rëndësishëm dhe ka qenë gjithmonë pjesë e dokumenteve?

Dhe pyetja e tretë, dy ditë më parë ju keni takuar Ambasadorin e Serbisë në Tiranë dhe u shprehët në postimin tuaj që keni qëndrime të kundërta për sa i përket Kosovës. Në një moment, kur ju shpreheni në këtë mënyrë, nga ana tjetër kemi Presidentin serb që thotë se ishte i shqetësuar për sa i përket një marrëveshjeje ushtarake mes Shqipërisë, Kosovës dhe Kroacisë, nga ana tjetër bën stërvitje në kufi me Kosovën, por, kur vjen puna tek integrimi, Kryeministri Rama së bashku me Presidentin serb e bashkon penën në Gjermani me Presidentin serb për integrimin. Ky standard i dyfishtë me këto të cilat parashtrova, a tregon për Shqipërinë se jemi të gatshëm të përdorim çdo mekanizëm për sa i përket integrimit, edhe duke mërzitur Kosovën? Faleminderit.

Ministri Hoxha: Diskutimi po bëhet interesant, pyetje interesante. Atëherë, për IBARS, nëse doni ta përsëris dhe përgjigjen, për atë që thashë, jam i gatshëm sepse më dalin fjalët shumë natyrshëm. Por, mos më besoni mua. Fare, fare, fare. Dëgjoni intervistën që dha dje Ambasadori, kryetari i delegacionit të BE-së në Shqipëri. Dhe kam përshtypjen që atë fjalën që përdorët ju, bllokimin, ai e sqaroi. Dhe tha: Nuk ka bllokim. Tani, mos më besoni mua, besojini atij. Nëse nuk doni të më besoni mua, une e sqarova këtë. Domethënë, unë e them që s’ka, po besueshmëria mund të jetë e kufizuar për arsye të mënyrës se si zhvillohen gjërat në këtë vend, dhe pse do të më vinte keq të mendohet që besueshmëria e institucioneve është në atë shkallë sa që duhet t’i përsërisim njëqind herë.

Unë nuk do t‘ju  them kurrë gënjeshtra. Do t‘ju  them atë që di, do t‘ju  them atë që mendoj, do t‘ju  them atë që është e mbështetur mbi vlerësime konkrete dhe burimore. Dhe po e them edhe njëherë, nuk ka pasur asnjë moment që procesi të jetë bllokuar, nuk ka pasur asnjë moment që procesi të jetë vënë, le më pak pastaj të jetë vënë veto, domethënë që kam përshtypjen të kenë qenë më shumë gjëra mediatike, se sa shprehje pozicionesh. Procesi ka natyrën e vet, kompleksitetin e vet, ka linjën e vet, ka rrjedhën e vet dhe ne duhet vetëm të jemi të duruar. Punën e kemi bërë, tani na duhet vetëm durim, si Shqipërisë, si Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, si ekipit negociator, si qeverisë, si tërë Shqipërisë. IBARS nuk janë për qeverinë, janë për të gjithë ne. Në IBARS nuk ka të humbur, ka vetëm të fituar. Dhe unë do doja që kjo të ishte shumë e qartë edhe në atë që ju përmendët, në diskursin politik shqiptar, në atë polarizimin i cili është fakt, e shohim në jetën e përditshme dhe në cilësinë e dialogut, e shohim në parlament, është e sanksionuar në mënyrë të qartë në dokumentet ndërkombëtare, qoftë në raportin e progresit që është raporti më serioz që merr Shqipëria, po edhe në raportet e tjera, polarizimi është diçka për të cilën ne duhet të shohim se si shoqëria jonë do mund të kalojë një moment të caktuar për të pasur një dialog të shëndoshë. Sigurisht, me rregullat e demokracisë ku disa janë në pushtet, disa janë në opozitë dhe kanë mendime të ndryshme sepse kanë qasje të ndryshme, sepse kanë propozime të ndryshme, në mënyra të ndryshme. Dhe natyrisht vendosin shqiptarët, por kjo nuk është puna ime. Unë nuk do të merrem me politikë, dhe nuk kam asnjë dëshirë të merrem me politikë se dhe duhet ta mbaj aq sa do mundohem, me iluzionin tim që e kam akoma në javën e pesë të detyrës, ta mbaj politikën e jashtme sa më larg diskursit shumë muskular politik në Shqipëri. Politika e jashtme, mendoj, duhet të jetë ajo që na bashkon, sepse nuk shoh të ketë realisht dallime të mëdha mes nesh, për këto çështje në Parlamentin Shqiptar.

Në lidhje me qëndrimin ndaj Serbisë dhe marrëdhëniet me Serbinë. Ne shpesh linjëzohemi me deklarata në nivel rajonal. Takohemi, kemi rreth 70 nisma të ndryshme ku janë vendet, nganjëherë vetëm vendet e Ballkanit Perëndimor, 6 vendet,  nganjëherë pak më shumë South East Europe, nganjëherë në një shtrirje më të gjerë, dhe kur fola për bashkëpunimin rajonal, thashë qasjen tonë. Ne jemi vend që investojmë në bashkëpunim, në marrëdhënie të mira, me dëshirën e mirë, me fqinjësinë e mirë dhe vetëm të investuar për të bërë maksimumin, duke mbrojtur interesat tona, duke mirëkuptuar të tjerët.

Kryeministri nuk ka asnjë aleancë, as me Serbinë, as me askënd. Ne kemi interesa. Dhe interesat mbrohen duke dialoguar, nganjëherë edhe me ata me të cilët jemi në pozita diametralisht të kundërta, siç është për shembull qëndrimi ynë për Kosovën krahasuar me atë që ka Serbia, apo me vende të tjera me të cilat kemi fare pak marrëdhënie. Në diplomaci ne negociojmë, ulemi, diplomacia këtë detyrë ka, kur diplomacia vdes kanë hyrë mjetet e tjera, siç kemi parë plot herë në histori. Dhe fakti që bashkëpunojmë në nivel rajonal në forma të ndryshme, që kërkojmë të gjejmë mënyra për të avancuar aspekte ku të gjitha palët shohin atë që u intereson, nuk shoh që ka absolutisht asnjë gjë për t’u shqetësuar. Ne për këtë punë jemi. Natyrisht që do flasim me serbët, natyrisht që do telefonohemi me serbët, natyrisht që do takohemi me serbët, nëse biem dakord aq më mirë, nëse mund t‘i shtyjmë gjërat është më mirë, nëse nuk  do te biem dakord, do takohemi prapë për të tentuar. Dhe nuk ka asnjë aleancë, apo në një kuptim siç thuhet në shtyp etj., etj., ka vetëm interesa, të cilat na detyrojnë të jemi sa më të qartë, sa më bashkëpunues, aty ku ka mundësi, për të mbrojtur interesat tona.

Do theksoja vetëm një gjë të fundit. Une e kuptoj që marrëdhëniet me Serbine ngjallin emocione, qoftë në vend, qoftë në grupe të caktuara, qoftë në Kosovë dhe për këtë nuk ka asnjë çudi. Por, asnjëherë nuk shoh të reflektuar gjëkundi në shtyp apo në shkrime, që ore po te shikojmë, a ka mundësi ndoshta që ky fakti që Shqipëria mundohet të ndërtojë marrëdhënie, qoftë për interesat e veta në fusha të ndryshme specifike me Serbinë, ndoshta, ndoshta, kjo mund të çojë edhe  sadopak ujë në atë që është interesi kryesor, normalizimi i marrëdhënieve mes Serbisë dhe Kosovës, arritja e një dakordësie, ku të dy vendet e njohin njëri-tjetrin, për të hequr këtë element të fundit në Ballkan, në rajonin tonë që është akoma pengesë që rajoni i tëri në mënyrë të trupëzuar të avancojë drejt familjes evropiane. Të gjitha vendet e duan këtë, e do Shqipëria, e do Kosova, e duan të gjitha vendet. Në stade të ndryshme ku jemi sot, por do të jetë e vështirë që i gjithë rajoni, te gjithë vendet të shkojnë në Evropë nëse nuk do zgjidhim edhe këtë çështje që unë do ta quaj të fundit, në marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë, Kosovës dhe Shqipërisë dhe Serbisë, shqiptarëve dhe serbëve, që është dakordësia finale që Kosova është shtet i pavarur, sovran, demokraci, shtet ligjor, ekonomi e zhvilluar, shoqëri e hapur dhe i denjë për të qenë aty ku duan të jenë të gjithë, dhe të radhitet si dhe Shqipëria në familjen evropiane.

Dhe në këtë kontekst, unë shpresoj dhe uroj që Kosova ta marrë sa më parë statusin e vendit kandidat, sepse është i vetmi vend që nuk e ka akoma, është momenti më oportun, më pozitiv, edhe me zhvillimet në Kosovë, edhe me heqjen e masave shtrënguese, dhe mendoj që duhet shfrytëzuar maksimalisht, natyrisht kjo është në dorën, përgjegjësinë dhe vendimet e autoriteteve kosovare, por çfarë mund të bëjë Shqipëria në këtë mes, do ta bëjë siç e ka bërë në mënyrë të padiskutueshme, të pakushtëzuar.

Klajdi Bodlli, Syri Televizion: Zoti Ministër, ju thatë që nuk ka një bllokim të procesit, por a ka një shqetësim nga disa vende të Bashkimit Evropian në lidhje me refuzimin e kërkesës së Prokurorisë së Posaçme në lidhje me Zëvendëskryeministren Belinda Balluku dhe mbi disa propozime që ka bërë mazhoranca për të mbrojtur zyrtarët e lartë nga arresti me burg, duke qenë se IBAR ka të bëjë pikërisht me sistemin e drejtësisë, dhe me institucionet e drejtësisë. Ky refuzimi i mazhorancës ndaj SPAK-ut, a ka ndikuar ndoshta në ndonjë stopim dhe informacion nga këto vende anëtare të Bashkimit Evropian? Pyetja e parë.

Dhe pyetja e dytë, para disa kohësh ka pasur një shkrim të përbashkët të Kryeministrit Rama dhe Presidentit serb Aleksandër Vuçiç.  Në vizitën në Gjermani të Kryetarit të Parlamentit Niko Peleshi para disa ditësh, a është adresuar një shqetësim nga pala gjermane mbi këtë shkrim të përbashkët? Dhe më pas, ka pasur një reagim nga Donika Gërvalla në lidhje me këtë shkrim. A ju ka urdhëruar juve Kryeministri Edi Rama që ta shpallni “non grata”, në thonjëza, zonjën Gërvalla në ambasadat tona, kudo që janë dhe mos të pritet zonja në fjalë.

Dhe pyetja e tretë. Ju thatë që Shqipëria ka interesa dhe nuk bën aleanca, po  a është e mundur që Shqipëria të përputhë interesat e saj me Serbinë dhe jo me Kosovën, teksa disa ditë pas shkrimit të Kryeministrit Edi Rama dhe të Presidentit serb Aleksandër Vuçiç, në një postim në Facebook, në një video të postuar nga ky i fundit, ai thoshte që Kosova është Serbi, ka qenë dhe do të jetë Serbi. Si mundet Shqipëria dhe Kryeministri i Shqipërisë të vejë interesin, nuk besoj se Shqipëria mund të ketë interes pa Kosovën në këtë proces dhe në tërësi…

Ministri Hoxha: Shumë faleminderit për pyetjet, po i marr me radhë. Në lidhje me çështjen e diskutuar në Kuvend dhe vendimin që është marrë në Kuvend për kërkesën e SPAK-ut për heqjen e imunitetit të një deputeti, unë nuk kam ndonjë gjë të madhe për të thënë, sepse ai proces është bërë në dritën e diellit, ka pasur qindra artikuj, vlerësime të ndryshme, qëndrime, deklarata politike, dhe gjërat janë zhvilluar në dritën e diellit. Kryeministri e ka thënë që kemi pasur diskutime dhe qasje të ndryshme me disa vende për përmbajtjen e procesit, për mënyrën se si është vlerësuar kërkesa e organit të prokurorisë për të arrestuar dikë që nuk akuzohej korrupsion, apo për vepra të tilla që do të justifikonin një masë të tillë ekstreme. Tani, mos i kërkoni Ministrit të Jashtëm të shprehet për këto, këto gjëra që ndodhin në Shqipëri diskutohen me Komisionin Evropian dhe me vendet anëtare. Të jeni të sigurt, absolutisht. Edhe protestat, edhe gjëra që ndodhin në Shqipëri, edhe ligjet që miratojmë, gjithçka, gjithçka. Natyrisht, që ne kemi pozicionin tonë, i dëgjojmë dhe ne partnerët i dëgjojmë dhe mundohemi që në rastet kur ka nevojë për shpjegime më shumë, mundohemi të marrim kohën e nevojshme për të sqaruar dhe për të dhënë alternativën tonë. Sa ja dalim, e kemi parë se sa ja dalim. Ndonjëherë jemi shumë bindës, ndonjëherë më pak bindës dhe kthehemi prapë argumentit. Ky është një ushtrim normal që bëhet në çdo kohë, në çdo ditë, dhe kjo ministri e bën në çdo orë të ditës. Për këtë çështje, është absolutisht e kapërcyer. Ai është një rast i caktuar, është marrë një vendim i caktuar nga një pushtet i veçantë, dhe ne jemi në një proces tjetër që është procesi i vazhdimësisë së procesit të integrimit evropian, dhe asnjë gjë unike, e veçantë nuk mund ta ndalojë këtë proces. Më besoni për këtë.

Në lidhje me artikullin dhe në lidhje me faktin që thatë që a i ka shprehur pala gjermane zotit Peleshi, siç artikuluat ju, pakënaqësi për artikullin. Në dijeninë time jo, megjithatë dhe kjo është një pyetje për zotin Peleshi dhe ai mund të japë përgjigje, por në dijeninë time dhe me raportin që kam unë, dhe zakonisht Ministria e Jashtme i merr këto raporte dhe të aktiviteteve të të gjitha institucioneve me jashtë, mund t’ju them me bindje që absolutisht jo. Dhe, kur përmenda faktin që Shqipëria nuk bën aleanca, thashë Shqipëria nuk bën aleanca në këtë kuadër me Serbinë, sepse është artikuluar që ky artikull ishte një lloj aleancë e kryeministrit me presidentin e një vendi tjetër. Shqipëria, sigurisht që ka aleanca, ne jemi në NATO, bëjmë aleanca me këdo që shohim që kemi interes, por në këtë rast bëhet fjalë për një artikull dhe për një qasje të caktuar.

Tani, në qoftë se ju e keni lexuar artikullin, më lejoni vetëm t’ju lexoj një element, sepse unë e kam parë artikullin që herët dhe e kam analizuar mirë. Ajo që thotë artikulli nuk ka të bëjë absolutisht me një qasje tjetër për integrimin evropian, nuk ka të bëjë absolutisht me të ndërpresim këtë, ndërprerjen dhe të futemi në tregun e përbashkët dhe në Shengen, që janë emrat e përdorur në artikull, dhe po lexoj vetëm një frazë nga paragrafi 11  i artikullit nëse e mbani mend:

Kjo është arsyeja pse ne, autorët, po propozojmë një integrim konkret dhe të përshpejtuar në strukturat thelbësore ekonomike dhe të lëvizshmërisë (tregu ipërbashkët dhe Shengen) të Bashkimit Evropian, duke vijuar njëkohësisht përpjekjet për anëtarësim të plotë institucional.

Unë e kam shpjeguar këtë në Bruksel disa herë, për këdo që ishte i interesuar dhe kam thënë që thelbi i këtij artikulli ka të bëjë me faktin që ne duam të hyjmë në BE me çfarëdo lloj mënyre, ne duam të shfrytëzojmë maksimalisht këtë dritare fantastike që na është dhënë sot, ndërkohë që kemi parë njohur kohëra të tjera, kur ne kemi qenë në radhë dhe kur për arsye që s’kishin të bënin as me Shqipërinë, as me progresin, as me aftësinë, as me shkathtësinë, as me vendosmërinë, ne jemi penguar për interesa që s’kishin të bënin me Shqipërinë. Sot këto nuk ekzistojnë. Atëherë në njëfarë mënyre duke pasur parasysh këtë eksperiencë, ne duam që këtë proces ta bëjmë sa më shpejt, të mos humbasim asnjë sekondë, asnjë minutë, asnjë orë. Dhe nëse në këtë proces ne gjejmë mënyra më të përshpejtuara për të hyrë aty ku është e rëndësishme, tregu i përbashkët, tregu i përbashkët është përfshirja e vendit në gjithçka që është tregu më i madh në botë, më i rëndësishëm në botë, dhe tregu ku duam të integrojmë ekonominë, bizneset, gjithçka që ka të bëjë me jetën ekonomike te ketij vendi. Dhe nëse këtë e bëjmë më shpejt se sa te anëtarësohemi, pse jo. Nëse mund të futemi në Shengen, ideja jonë, dëshira jonë, në mënyrë që t’i japim lëvizshmërisë që kemi fituar që në 2010 një sens tjetër, duke u përgatitur dhe duke u bërë vend anëtar dhe duke mbrojtur  kufijtë e BE, siç detyron sistemi Shengen, por, por, lutem mos e harroni, pa u shkëputur nga procesi aktual, pa ndryshuar destinacionin, dhe vetëm me fleksibilitetin që nëqoftëse kjo e bën më të kollajtë vendimmarrjen në vendet e BE-së, ne jemi fleksibël.

Dhe kemi thënë që jemi fleksibël që gjatë kësaj kohe, nëse futemi në mënyrë të kufizuar në BE, ndërkohë që ndjekim rrugën normale për t’u bërë anëtarë të plotë, nuk duam, nuk do të përdorim veton, nuk do të kërkojmë Komisionerin për një kohë të caktuar, të mirëpërcaktuar derisa BE-ja të mund të zgjidhë dhe një nga gjërat që është e rëndësishme, që është funksionimi i brendshëm. Me këtë do të mbaroj, sepse procesi i anëtarësimit, ka dy anë. Një është shtimi i vendeve anëtare dhe shpresoj që Shqipëria të jetë ose i vetmi, ose me dy apo me tre vende që do shtohen, apo edhe me katër, ky është vendim i vendeve anëtare dhe ka procesin e funksionimit të brendshëm. Kushdo që ka njohuri për Bashkimin Evropian sot, që e njeh dhe është i afërt me funksionimin e Bashkimit Evropian, e di që vendimet nuk merren kollaj, 27 vendet nuk merren kollaj, domethënë do bëhen 28, 29, 30, pra do duhet që Bashkimi Evropian të shohë në mënyrë konkrete se si mund t’i përmirësojë metodat e punës për ta bërë vendimmarrjen, e këtu është elementi kryesor, për ta bërë vendimmarrjen sa më të shpejtë dhe efikase.

Një numër i madh vendimesh në BE merren me shumicë të cilësuar. Ka një formulë të caktuar, në përputhje me numrin e vendeve dhe numrin e popullsisë, është publike, ndërkohë që një numër i caktuar çështjesh sensitive, ku bën pjesë zgjerimi, migracioni, buxheti, merren me unanimitet. Dhe sa më shumë të lëvizë BE-ja nga unanimiteti drejt shumicës së cilësuar, aq më funksional do të bëhet Unioni Evropian dhe ajo që ne kemi thënë është që ne kemi fleksibilitetin e nevojshëm për një kohë të caktuar në qoftë se i duhet BE-së për të punuar për këto reforma, por kurrë, asnjëherë, në asnjë rast, në asnjë rrethanë, në asnjë artikull, në asnjë deklaratë, në asnjë përballje mediatike apo jo mediatike, nuk ka vënë në dyshim finalitetin. Shqipëria do të bëhet vend anëtar me të drejta të plota si çdo vend tjetër. Sepse natyrisht do kemi voting rights,  sepse kështu është natyra si funksionon sistemi, por nëse mund të marrim angazhime të cilat na e bëjnë më të lehtë, pse jo? Ky është thelbi.

Ju thatë për ministren, zëvendëskryeministren e Kosovës, zonjën Gërvalla. Ju e dini deklarimin e saj publik, natyrisht deklarimi i saj, nuk e di nëse e ka bërë në cilësinë personale apo si anëtare e Këshillit të Ministrave të Republikës së Kosovës, por nuk ka absolutisht asnjë udhëzim, asnjë qarkore, asnjë fjalë për atë si person. Ne respektojmë gjithkënd që populli dhe shoqëria e shtetit kosovar e ka vendosur në detyrat respektive. Marrëdhëniet tona me Kosovën janë ato që vetëm mund t’i quajmë vëllazërore dhe nuk ndikohemi nga deklarata, nga momente, nga ngritje temperaturash të kujtdo, gjithsecili mban përgjegjësi për deklaratat e veta. Ne nuk flasim publikisht për këto gjëra, nuk bëhemi pjesë e polemikave, gjithsecili gjykohet në bazë të asaj që bën.

Serbia, Kosova dhe ajo që thatë ju, ose të paktën siç e degjova unë, që pse duhet Shqipëria të ketë marrëdhënie me Serbinë në këtë formë, ndërkohë që mbështet Kosovën. Unë e thashë në fillim, mantra e politikës së jashtme shqiptare dhe kësaj ndërtese janë marrëdhëniet e ngushta, të vazhdueshme, të pakthyeshme, në gjithçka, në çdo kohë, në çdo moment, dhe vëllazërore, shpirtërore, mund të jenë cilësore me nja tridhjetë cilësorë të tjerë, me Kosovën në mënyrë të padiskutueshme. Kjo nuk na përjashton dhe nuk na ndal të kemi marrëdhënie me ata me të cilët mendojmë që duhet të kemi marrëdhënie në rajon apo tjetërkund.

Dhe mos harroni që ka qenë ky kryeministër, i cili në vizitën e parë historike në Beograd shkoi dhe i tha në sy presidentit Vuçiç: Serbia duhet të njohë Kosovën.

Në atë kohë nuk e dija se sa e sigurt ishte që të bëheshin deklarata të tilla me atë guxim në Beograd, në shtëpinë e tij, në vatrën e tij, por nganjëhere vizioni, guximi është ai që i dallon liderët nga njerëzit e zakonshem. Por, edhe njëherë, ne do bashkëpunojmë me Serbinë në mënyrat dhe format që i gjykojmë absolutisht të nevojshme për interesat tona, pa cenuar kurrë, në asnjë milimetër, bashkëpunimin apo interesat e Kosovës, në mënyrë te padiskutueshme. Mund të vazhdoni.

Klajdi Bodlli: Pyetja ime ishte, domethënë, pak ditë pas shkrimit të kryeministrit Edi Rama dhe presidentit serb Aleksandër Vuçiç, në rrjetin e tij social në Facebook, ju mund ta verifikoni, ai ka hedhur një video ku thotë Kosova është, ka qenë dhe do të jetë Serbi. Juve ju ka bërë shumë përshtypje deklarata e kryeministrit Edi Rama në Serbi në atë kohë. Nuk e di, a ju bën përshtypje kjo deklaratë e presidentit serb dhe a mundet Shqipëria të bëjë strategji të përbashkëta për integrimin me një personazh të tillë që ka disa vite që bën të tilla deklarata?

Ministri Hoxha: Është e vërtetë, pajtohem totalisht me ju që më ka bërë shumë përshtypje deklarata e kryeministrit Edi Rama në Beograd dhe jam akoma i impresionuar. E kam përshtypjen që duhet të jemi të tërë, se nuk është diçka që ndodh përditë dhe nuk është diçka që e ka bërë gjithkush. Por, ju folët për strategji, kush po flet për strategji me Serbinë? Është një artikull dhe nuk është një platformë. Është një artikull, është një mendim, një brainstorming me zë dhe jo një projekt i caktuar. Ai artikull u bë, u lexua, çfarë ka ndodhur pas atij artikulli? Asgjë. Ne po vazhdojmë punën tonë, por natyrisht, ne nuk kemi absolutisht asnjë lloj pajtushmërie me Serbinë për sa i përket qasjeve, qëndrimit dhe pozicionimit me Kosovën. Ne bëjmë mbledhje të përbashkëta, ai thotë Kosovën dhe Metohinë. Ai e ka në Kushtetutë që është pjesë e vendit të vet, ne themi qëështë një vend i pavarur dhe kështu thotë shumica më e madhe e botës dhe shumica e Bashkimit Evropian. Pra në këtë mes nuk duhet të ketë absolutisht asnjë lloj paqartësie.

Artikulimet e kujtdo në Serbi në lidhje me Kosovën janë punë e tyre, ne nuk i obligojmë të thonë ato që themi ne, siç nuk na obligojnë të bëjmë me Kosovën ato që mund të dëshirojnë ata. Ne kemi marrëdhënien tonë të fortë, të çeliktë, të pakthyeshme me Kosovën. Siç thashë, ne bëjmë mbledhje të përbashkëta dhe kemi bërë nja tetë, dhe do të bëjmë dhe të nëntën dhe do të bashkëpunojmë në gjithçka. Ne do t’i japim Kosovës çfarëdolloj ndihme të mundshme, konkrete, përfshirë siç kemi bërë me portin, përfshirë siç kemi bërë me aspektet e tjera, përfshirë siç kemi bërë në protokollin e bashkëpunimit në fushën ushtarake me Kroacinë, i cili nuk ka asnjë natyrë ofensive, pavarësisht se si portretizohet apo si shikohet në Serbi, por këto janë akte konkrete. Dhe këto nuk duhet t’i ngatërrojmë me faktin se çfarë dhe si e bën Serbia.

Shikoni, dje u bë mbledhja e Këshillit të Sigurimit, mbledhja e radhës, bëhet dy herë në vit, në Këshillin e Sigurimit. Qëndrimet janë absolutisht të kundërta, janë diametralisht të kundërta, siç ishte qëndrimi im në takimin e fundit dhe nuk ishte një surprizë, nuk prisja që të binin dakord. Do të vijë, unë shpresoj që sa më parë të vijë momenti kur të jemi gjithnjë e më shumë dakord për të dalë nga ky qerthull i cili nuk shkon asgjëkundi dhe për të avancuar drejt asaj që është normalizimi i plotë. Ky është angazhimi i Bashkimit Evropian, ky është angazhimi ynë, ne e mbështesim procesin, por siç e thashë njëherë, ne do bashkëpunojmë, do komunikojmë dhe do punojmë me të gjithë, qoftë edhe duke e përsëritur sa herë që është e nevojshme se Kosova është shtet, është shoqëri e mëvetësuar dhe nuk ka asnjë lidhje me Serbinë, përveçse marrëdhënieve ndërshtetërore. Shiko, ai e ka në kushtetutë të vetën, më falni, nuk më ka bërë përshtypje fare sepse është e një milionta herë, që e përsëris.

Oliverta Muça nga MCN Televizion: Zoti ministër, një pyetje ju lutem për 20 qendrat e pritjes që ndërtohen në Gjirokastër, Vlorë dhe Korçë, për cilat flukse migratore ndërtohen dhe si po funksionon aktualisht protokolli me Italinë për Shëngjinin, dhe vetëm një pyetje tjetër, marr shkas nga fjala juaj që thatë se jeni të përfshirë në të gjitha proceset në raport me anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Qeveria ka njoftuar se do të përfshihet inteligjenca artificiale në përafrimin e legjislacionit me Bashkimin Evropian, që nuk janë pak, por janë 280.000 faqe. Aktualisht a ka nisur ky proces dhe a ndikon fakti që ne nuk kemi një kuadër rregullator,ta vështirësojë procesin, duke qenë se është e vështirë më pas të gjendet një përgjegjës në rast se vetë inteligjenca artificiale bën gabime në këtë proces? Faleminderit.

Ministri Hoxha: Nuk kam një koment lidhur me qendrat e pritjes që përmendët, ju. Nuk eshtë në preview të Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme. Kam përshtypjen që duhet të jenë kolegë të tjerë që dinë më shumë informacion për to.

Lidhur me ecurinë e protokollit të nënshkruar me palën italiane, ato janë gjëra të ditura, të njohura. Në rastin tonë, ne morëm një thirrje nga Italia, Shqipëria iu përgjigj për herë të parë Italisë, pasi e ka thirrur nuk e di se sa herë për ndihmë. Hera  e parë që iu kërkua ndihmë Shqipërisë, Shqipëria ishte e gatshme dhe tregoi atë që duhej të tregonte, gatishmërinë për të ndihmuar një vend fqinj, një vend mik, ndoshta vendin më mbështetës të Shqipërisë, jo vetëm në BE, por edhe në rrugë dypalëshe. Protokolli nuk ka qenë asnjëherë problem. Zbatimi i tij nuk ka qenë ndonjëherë problem mes Shqipërisë dhe Italisë. Ka qenë natyrisht problem politik dhe juridik në Itali. Çfarëdolloj zgjidhje që të gjendet, për ne eshtë ok.

Në lidhje me pyetjen e dytë. Për inteligjencën artificiale, është shumë e vërtetë dhe shumë e saktë, dhe në fakt duhet te jemi shumë me të ndjeshëm për mënyrën se si të përdorim teknologjinë dhe inteligjencën artificiale në përgjithësi, ku ka avantazhe dhe disavantazhe. Pa diskutim, kushdo që i përdor, qoftë GPT, apo Gemini, apo Claude, dhe të tjera, duhet të bëjë kujdes. E para, sepse nuk eshtë shkencë është teknikë “e verbër”. Ne I themi inteligjencë artificiale, sepse ashtu i ka ngelur, por nuk ka asnjë gjë inteligjente aty. Ka absolutisht shifra dhe zero që janë shumë të mirë orientuara, pavarësisht që janë përmirësuar,etj. etj. Por askush, dhe shpresoj që asnjë ekip i kësaj ministrie, të mos i përdorë në mënyrë të verbër ato.

Por, shkurtimi i kohës, nëse për shembull, do bëjmë një përkthim, përkthimi google, shkurtimi i kohës tani është permiresuar dhe mund të jetë diku te 95%, 97%, 98%, 99% ose 100%. Por nganjëherë, një gabim i vogël bën hatanë. Dhe në këtë rast kemi legjislacionin që është akoma një terminologji akoma më komplekse. Inteligjenca artificiale po përdoret për dy funksione. I pari për përkthimin, por duke u certifikuar më pas nga përkthyes të certifikuar në mënyrë të padiskutueshme, absolutisht asnjë gjë nuk kalon pa u çertifikuar. Bëhet një pjesë e mirë e punës që do të kërkonte ditë e javë, bëhet shumë shpejt, por natyrisht do të kërkohet pjesë e verifikimit  për të qenë të sigurt, sepse në këtë gjëra do ti ballafaqojmë edhe me Komisionin Evropian, për të qenë të qartë dhe ata në gjuhën tonë, që në i kemi perkthyer dhe i kemi integruar në legjislacionin tonë ato 280.000 faqe, kur të vijë momenti për t‘i bërë të gjitha.

E dyta, është e vërtetë që me inteligjencën artificiale po bëjmë edhe një ushtrim të dytë, që është ushtrimi i kompatibilitetit, pra i kodifikimit. Pra në çdo vend, legjislacioni mund të jetë në një farë mënyre i mbivendosur, sidomos në një vend si ne, ku zhvillimet kanë qenë të vrullshme, ndryshimi i regjimit, ndryshimi pothuajse i gjithçkaje, do duhet të shohim se si në këtë proces të transpozimit të acquis communautaire të shohim çfarë mbivendosjesh mund të gjenden.

Dhe natyrisht kjo kërkon sy të vëmendshëm dhe ekspertizë të veçantë ligjore, por një pjesë të mirë ma do mendja qe na e bën inteligjenca artificiale përmes një programi specifik që ka ndërtuar qeveria. Elementi i tretë, jemi në momentin kur kemi hartuar dhe sot në mëngjes në një instancë të veçantë qeveritare kemi diskutuar për strategjinë e inteligjencës artificiale, e cila do të jetë e rooted/ruajtur në Shqipëri lokale, në mënyrë që t’i shërbejë administratës publike dhe të mos jetë e hapur botërisht, por të jetë e ushqyer, e mbajtur dhe e stabilizuar në vend, në mënyrë që çdo gjë që futet aty, të ngelet aty. Ky eshtë sensi i strategjisë. Natyrisht eshtë shumë më kompleks, se sa kaq, dhe në mos gaboj dhe nëse kam pasur vëmendjen sot në mëngjes kur u diskutua kjo, elementet kryesore të strategjisë do fillojnë të zbatohen brenda ketij viti.

Greta Bullari, Klan News: Zoti ministër, me të drejtë ngjarjet e fundit në Lindjen e Mesme, mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, kanë spostuar vëmendjen edhe nga një iniciativë tjetër e Presidentit Trump, siç është Bordi i Paqes, në të cilën edhe Shqipëria është anëtare. Keni komunikuar ju me partnerët lidhur me këtë iniciativë, çfarë do të ndodhë me të në kushtet kur konflikti tashmë në Lindjen e Mesme është zgjeruar? Faleminderit.

Ministri Hoxha: Shqipëria është anëtare e Bordit të Paqes, është anëtare themeluese, Parlamenti e ka miratuar me unanimitet, një gjë që nuk ndodh shumë shpesh, ka autorizuar kryeministrin për te përfaqësuar Shqipërinë me unanimitet. Kemi marrë pjesë në takimin e parë në Washington, ndërkohë që ka natyrisht një komunikim të vazhduar, si nga Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme, ashtu edhe nga institucione të tjera të vendit, nuk do t’i përmend, sepse kanë implikimet e tyre, por jemi në një proces komunikimi të padiskutueshëm.

Mënyra, format dhe shkalla e zbatimit të pjesëmarrjes sonë, jetësimi i pjesëmarrjes sonë është duke u diskutuar, por do të doja të thosha një gjë. Pjesëmarrja e Shqipërisë në këtë iniciativë mbështetet mbi diçka themelore të këtij vendi dhe të kesaj shoqërie, tonës. Dhe është solidariteti me ata më shumë në nevojë. Dhe nëse ka një popullsi e cila ka vuajtur më shumë se shumëkush për një kohë të gjatë në konfliktin më të gjatë pas Luftës së Dytë Botërore, që është konflikti në Lindjen e Mesme, është popullsia palestineze. Në këtë rast, pjesëmarrja jonë, nëse kontributi ynë, cilido qoftë ai që është duke u diskutuar, do të mund të bëjë që në Gaza të ketë një realitet të ri, ne do të jemi dhe duhet të jemi shumë krenarë. Ky është thelbi i angazhimit tonë, përveç faktit që jemi aty, që kemi qenë në operacione të tjera apo në rrethana të tjera me partnerin tonë, një nga partnerët më të afërt, me aleatin tonë strategjik, me vendin me të cilin kemi një histori të përbashkët që nga themelimi i shtetit shqiptar e deri sot, për marrëdhënie të ngushta, partneritet të veçantë.

Nëse kjo situatë do të çojë edhe në zhvillime të tjera pozitive, në atë që ka qenë pozicioni i njohur i BE-së dhe me të cilin jemi të linjëzuar për krijimin e dy shteteve, prapë do të jemi dyfish krenarë, sepse do të kemi kontribuar, por të tëra këto mbeten për t’u parë nëse realizohen. Por ne jemi në një impenjim të drejtpërdrejtë në këtë nismë, por të sinqertë, për të bërë më të mirën nëse ka mundësi që roli ynë dhe kontributi ynë të shtohet bashkë me atë të vendeve të tjera që janë të përfshira aty.

Bekim Bici, Ora News: Në fakt doja të ndalesha edhe njëherë te situata me shqiptarët në Republikën e Maqedonisë së Veriut. A keni pasur komunikim të drejtpërdrejtë me institucionet shtetërore të Maqedonisë së Veriut mbi problematikën kryesore që sot po protestohet, pra mbi zbatueshmërinë e ligjit të gjuhës dhe në vetvete edhe të Marrëveshjes së Ohrit? Pyetja e parë. Dhe së dyti, nga ana tjetër kemi të bëjmë edhe me një shportë dialogu, nëse mund ta konsiderojmë kështu sikurse e konsideruat edhe ju, me Greqinë, ku janë një sërë çështjesh që po diskutohen apo do të diskutohen në vijim. A është çështja çame dhe çështja e ligjit të luftës në këtë shportë dialogu mes Shqipërisë dhe Greqisë? Faleminderit.

Ministri Hoxha: Në lidhje me Maqedoninë e Veriut, kam përshtypjen që linjat kryesore unë i thashë, po i përsëris shumë shpejt. E para, ne jemi në kontakte të vazhdueshme në forma të ndryshme. Unë kam pasur vetë kontakte me homologun tim atje, kemi biseduar për shumë gjëra, kemi biseduar edhe për këtë pa diskutim, në mënyrë krejtësisht të natyrshme. Por në thelb, ky është një proces juridik dhe shpresoj të mos bëhet politik, i zbatimit të ligjit dhe të ligjeve dhe të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe në radhë të parë janë aktorët politikë përgjegjës për mënyrën se si do ta adresojnë. Pra nuk do të vijë zgjidhja nga Shqipëria dhe s’ka pse të vijë nga Shqipëria për sa kohë që diskutimet janë atje dhe aktorët të cilët duhet të bëjnë zgjidhjen janë atje. Neve na intereson zgjidhja. Dhe kjo zgjidhje, për mendimin tim, është në Parlamentin e Maqedonisë së Veriut, aty ku diskutohet dhe ku miratohen ligjet e atij vendi, në përputhje me kushtetutën dhe në pajtueshmëri të plotë me nevojën që komunitetet, dhe në këtë rast komuniteti shqiptar shtetformues atje, të kenë të drejta të garantuara dhe barazi shoqërore të garantuar, siç është në themelin e atij shteti. Pra ne sigurisht diskutojmë, por nuk jemi në garë me deklarata, nuk do nxjerrim gjoksin për të thënë se sa mirë duhet bërë, kjo nuk është as qasja jonë, as qasja diplomatike dhe as nuk duhet ta bëjmë, por natyrisht do të shprehim interesin e padiskutueshëm, do të diskutojmë në rrugë institucionale dhe do të inkurajojmë, dhe kjo është më e rëndësishme, do të inkurajojmë aktorët atje, qofshin ata në pushtet, në opozitë, qofshin të palës shqiptare, të palës tjetër, qofshin edhe me institucionet ndërkombëtare që mund të jenë të përfshira, të gjejnë zgjidhje në mënyrë që një problem që është identifikuar, dhe me sa kuptoj të gjithë i japin të drejtë studentëve, por nuk po gjejnë mekanizmin. Dhe unë e kam thënë në një komunikim të mëparshëm, në demokraci ka mjetet, mënyrat dhe pjekurinë për të gjetur zgjidhje për çdo gjë. Nëse ka dëshirë të mirë, “if there is a will, there is a way”.

Dhe pyetja e dytë kishte të bënte me shportën dhe çfarë ka në shportë etj, etj.  Siç thashë edhe më herët, janë dy shporta. Në atë shportë janë të gjitha problemet e identifikuara, janë të gjitha gjërat për të cilat ne shihemi sy me sy me Greqinë. Mos më thoni t’i përsëris sepse lista është e madhe dhe e gjatë, pasi janë të gjitha çështjet e hapura dhe diskutojmë të gjitha në frymën e dialogut, dëshirës së mirë, miqësisë dhe mbi të gjitha me dakordësinë për të mbështetur procesin e integrimit, procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Mos harroni, Greqia do të ketë presidencën e BE-së në gjysmën e dytë të vitit 2027. Dhe jo vetëm për këtë, por edhe për këtë, ne duhet të jemi sa më proaktivë për të bërë të mundur që të gjithë të dalim nga dera e madhe, dhe dera e madhe është dera e miqësisë, dera e bashkëpunimit, dera e integrimit dhe anëtarësimit në Bashkimin Evropian, dera e uljes bashkë atje në tryezën e madhe me Greqinë dhe me 26 vendet e tjera të Bashkimit Evropian.

Shikoni, të gjitha çështjet që do duhet të diskutohen dhe që janë pjesë e interesave shqiptare, do të diskutohen. Unë nuk e kam listën tani, sepse nuk jam marrë sot me këtë punë, do të vijë momenti që do merrem me këtë punë, do takohem së shpejti me homologun tim grek në një nga takimet ndërkombëtare. Dialogimi, diskutimi, kontaktet, planet janë të pandalshme. Ajo që duhet t’ju them dhe që di tju them unë eshtë se po punojmë për të gjetur zgjidhje dhe kam besimin e plotë që do të gjejmë zgjidhje.

Shumë faleminderit, ishte kënaqësi, do të mbajmë përsëri konferencë sa herë të jetë e nevojshme, sa herë të keni interes. Faleminderit.